Cyberprzestępczość | Cybercrime, Prawo karne | Criminal Law

Przestępstwo phishingu – na czym polega i jaka kara grozi za jego popełnienie? Art. 287 Kodeksu karnego

Judyta Kasperkiewicz

image9

Czym jest phishing?

Phishing polega na manipulowaniu danych informatycznymi z ukierunkowaniem działań na osiągnięcie korzyści majątkowej, ale ta korzyść nie musi zostać osiągnięta.

W praktyce najczęściej phishing polega na wysyłaniu emaili do potencjalnych ofiar z wiadomością, która została przygotowana z zastosowaniem technik socjotechnicznych, tak aby uzyskać od odbiorcy tego emaila pożądane informacje np. PIN, kod, hasło, dane osobowe itd., które mogą zostać następnie wykorzystane w celu osiągnięcia korzyści majątkowych.

Pharming

Trudniejszą do wykrycia dla organów ścigania formą phishingu jest pharming, czyli wykorzystanie fałszywych witryn stron internetowych do przechwycenia danych tj. hasła, numery kart kredytowych i inne dane.

Oszustwo komputerowe z art. 287 Kodeksu karnego

Przestępstwo phishingu odpowiada ustawowemu przestępstwu z art. 287 Kodeksu karnego (oszustwo komputerowe). Stanowi odmianę klasycznego oszustwa (z art. 286 k.k.). Czytaj dalej „Przestępstwo phishingu – na czym polega i jaka kara grozi za jego popełnienie? Art. 287 Kodeksu karnego” →

Cyberprzestępczość | Cybercrime, Prawo karne | Criminal Law

Przestępstwo hackingu – na czym polega i jaka kara grozi za jego popełnienie? Art. 267 Kodeksu karnego

Judyta Kasperkiewicz

hacker-2300772_1280

HACKING

Art. 267 Kodeksu karnego odnosi się do przestępstwa hackingu i zgodnie z § 1 tego przepisu za hacking odpowiada „kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nie przeznaczonej (…), przełamując albo omijając elektroniczne, informatyczne jej zabezpieczenie (…)”.

PRZESŁANKI POPEŁNIENIA PRZESTĘPSTWA HACKINGU

Wymagane przesłanki popełnienia „klasycznego” przestępstwa hackingu art. 267 § 1 k.k.:

  • brak upoważnienia do uzyskania dostępu do tych informacji;
  • samo uzyskanie dostępu wystarczy;
  • informacje nie są przeznaczone dla osoby, która uzyskała do nich dostęp;
  • uprzednie ustanowienie zabezpieczeń
  • działanie poprzez przełamanie lub ominięcie zabezpieczeń.

JAK DZIAŁA SPRAWCA HACKINGU? 

W dużym uproszczeniu przepis art. 267 § 1 Kodeksu karnego odnosi się do ochrony tajemnicy korespondencji, czyli nieprzeznaczonej dla sprawcy informacji, z którą, aby popełnić przestępstwo wcale nie musi się zapoznać czy też jej zrozumieć. Wystarczy, że uzyska do niej dostęp i to już naraża sprawcę na odpowiedzialność.

Hacker może działać: Czytaj dalej „Przestępstwo hackingu – na czym polega i jaka kara grozi za jego popełnienie? Art. 267 Kodeksu karnego” →

Prawo ochrony danych osobowych | Data Protection Law

Czy według RODO adres IP jest daną osobową? Adres IP per se i jego anonimizacja

Judyta Kasperkiewicz

digital-marketing-1433427_1280

W związku z zeszłoroczną reformą prawa ochrony danych osobowych na nowo można spojrzeć na kwestię ustalenia czy adres IP stanowi daną osobową.

Adresy IP wykorzystuje się w celach analiz socjologicznych, demograficznych, marketingowych i innych. Niektóre banki wykorzystują te dane przy weryfikacji dostępu do usług dla swoich klientów.

Czym jest adres IP?

Komputery i inne urządzenia są połączone z Internetem za pośrednictwem identyfikatora nazywanego Internet Protocol (IP), co umożliwia im komunikację.

Instytucja zarządzająca Internetem w zakresie nadawania nazw i numerów ICANN (Internetowa Korporacja ds. Nadawania Nazw i Numerów) z siedzibą w Kalifornii upoważnia regionalne podmioty podlegające IANA, czyli the Internet Assigned Numbers Authority do nadawania nazw i numerów. IANA dokonuje przydziału bloków z adresami dla jednego z pięciu regionów rejestrowych, tj. Regional Internet Registries (RIPE w Europie). Następnie te regionalne instytucje udostępniają adresy IP dostawcom usług i organizacjom.

Standard IPv4 i IPv6 Czytaj dalej „Czy według RODO adres IP jest daną osobową? Adres IP per se i jego anonimizacja” →

Prawo karne | Criminal Law, Prawo ochrony danych osobowych | Data Protection Law, Prawo telekomunikacyjne | Telecom Law

Ustalenie adresu IP komputera sprawcy przestępstwa i zwolnienie z tajemnicy telekomunikacyjnej

Judyta Kasperkiewicz

darknet-3588402_1280

Czym jest adres IP?

Adres IP komputera (z ang. Internet Protocol) stanowi swoisty dowód osobisty komputera czy inaczej jego identyfikator w Internecie.

Za Wikipedia, adres IP stanowi:

„Liczbę nadawaną interfejsowi sieciowemu, grupie interfejsów, bądź całej sieci komputerowej w protokole IP, służącą identyfikacji elementów sieci (…) – w obrębie sieci lokalnej oraz poza nią (tzw. adres publiczny)”.

Wyróżnia się adres IP lokalny i publiczny. Zapis adresu IP odbywa się w standardzie IPv4 (4 liczby), ale ze względu na niemalże całkowite wyczerpanie adresów w tym standardzie aktualnie przechodzi się na standard IPv6 (16 liczb).

Adres IP sprawcy

W związku z tym, że w Internecie dochodzi do coraz większej liczby przestępstw problemem staje się ustalanie ich sprawców. Trzeba pamiętać, że tylko pozornie sprawcy przestępstw są anonimowi w Internecie.

Z perspektywy pokrzywdzonego przestępstwem w Internecie np. wskutek komentarza lub wpisu spełniającego przesłanki zniesławienia lub zniewagi pojawia się konieczność wskazania w prywatnym akcie oskarżenia sprawcy z imienia i nazwiska.

Co, jeśli sprawca pozostaje anonimowy?

Czytaj dalej „Ustalenie adresu IP komputera sprawcy przestępstwa i zwolnienie z tajemnicy telekomunikacyjnej” →

Cyberprzestępczość | Cybercrime, Prawo karne | Criminal Law

Piractwo komputerowe: czym jest i jaka kara grozi za jego popełnienie? (art. 278 § 2 Kodeksu karnego)

Judyta Kasperkiewicz

copyright-3197524_1280

Przestępstwo piractwa komputerowego (w rozumieniu uzyskania cudzego programu komputerowego) uregulowane zostało w art. 278 § 2 Kodeksu karnego. Piractwo  komputerowe występuje w pięciu typach:

  1. Piractwo użytkowników końcowych – instalowanie, kopiowanie, korzystanie z utworu bez licencji lub wbrew niej.
  2. Korzystanie z oprogramowania na serwerze bez licencji.
  3. Piractwo w Internecie.
  4. Sprzedaż komputera z zainstalowanym nielegalnym oprogramowaniem –
  5. Podrabianie oprogramowania .

Ogólna charakterystyka

Piractwo komputerowe (uzyskanie cudzego programu komputerowego, art. 278 § 2 k.k.) to przestępstwo kierunkowe, umyślne, popełniane w zamiarze bezpośrednim. Ścigane z oskarżenia publicznego.

Pojęcia

Czytaj dalej „Piractwo komputerowe: czym jest i jaka kara grozi za jego popełnienie? (art. 278 § 2 Kodeksu karnego)” →

Prawo autorskie | Copyright Law

Dozwolony użytek publiczny i osobisty „fair use” w Polsce

Judyta Kasperkiewicz
zrzut ekranu 2019-01-7 o 09.46.47
Foto: writecomics.com

Czym jest dozwolony użytek?

Dozwolony użytek to możliwość korzystania z utworu bez konieczności uzyskiwania zgody uprawnionego. Takie wykorzystanie utworu nie może naruszać praw twórcy poza zakres objęty dozwolonym użytkiem i stanowi wyjątek od ogólnych zasad ochrony prawa autorskiego. Poniżej opisane zostały zasady korzystania z instytucji dozwolonego użytku tylko w zakresie prawa polskiego.

Rodzaje dozwolonego użytku:

  • publiczny, w tym dozwolony użytek edukacyjny;
  • osobisty (prywatny).

Dozwolony użytek uzasadniony jest interesem społecznym i umożliwia rozwój społeczeństwa w dziedzinie kultury i sztuki. Bez dozwolonego użytku nie byłoby możliwe korzystanie z cudzego utworu, czyli np. pożyczenie książki znajomemu czy odtworzenie muzyki na urodzinach.

Dozwolony użytek osobisty

Dozwolony użytek osobisty (prywatny) to możliwość korzystania z rozpowszechnionego już utworu bez konieczności uzyskiwania zgody twórcy. Aby móc korzystać z dozwolonego użytku osobistego należy spełnić poniższe trzy warunki:

  1. Utwór musi być już rozpowszechniony (np. nie obejmuje utworów przedpremierowych);
  2. Krąg osób korzystających z utworu to osoby pozostające ze sobą w związku osobistym, w tym stosunku pokrewieństwa (spokrewnienie w linii prostej np. ojciec, babcia lub bocznej np. ciotka, brat, siostra), powinowactwa (małżonek z rodziną drugiego małżonka) lub w stosunku towarzyskim (np. przyjaciele z klasy).
  3. Nieodpłatność i cel niekomercyjny, czyli w innym celu niż zarobkowym lub handlowym.

Dozwolony użytek nie dotyczy utworów znajdujących się w domenie publicznej, gdyż co do tych utworów prawa autorskie majątkowe już wygasły.

Dozwolony użytek osobisty nie obejmuje programów komputerowych (wyłączenie). Czytaj dalej „Dozwolony użytek publiczny i osobisty „fair use” w Polsce” →

Prawo autorskie | Copyright Law

Prawa autorskie do utworu

Judyta Kasperkiewicz
main-image
Foto: Katsushika Hokusai’s Under the Wave off Kanagawa, domena publiczna, CCO.

Pojęcie utworu

Prawo autorskie chroni „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia” (utwór), (art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, dalej jako PrAut.).

Taki przejaw działalności twórczej człowieka musi spełniać następujące warunki:

  • musi mieć charakter twórczy;
  • musi mieć indywidualny charakter (niepowtarzalny);
  • musi zostać ustalony w jakiejkolwiek postaci.

Nieobjęte ochroną prawno-autorską są:

  • idee, pomysły, odkrycia;
  • procedury, metody i zasady działania, koncepcje matematyczne;
  • akty normatywne (ustawy, rozporządzenia);
  • proste informacje prasowe;
  • wytwory o niskim poziomie twórczości;

Czy należy zarejestrować utwór, aby korzystać z ochrony prawa autorskiego?

Nie, zgodnie z art. 1 ust. 4 PrAut., ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Nie istnieje żaden rejestr utworów objętych ochroną. Ochrona przysługuje od momentu stworzenia utworu (ustalenia).

Pytania dotyczące konieczności rejestracji wiążą się zwykle z tym, że w niektórych państwach taka rejestracja utworu jest możliwa np. w Hiszpanii czy w Stanach Zjednoczonych (Library of Congress).

Kim jest twórca utworu?

Zgodnie z art. 8 ust. 2 PrAut. “ domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze zostało uwidocznione na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu”.

Coraz częściej w ostatnich latach pojawiają się pytania, o to, czy zwierzę albo maszyna (sztuczna inteligencja) mogą zostać uznane za twórcę utworu. O tym więcej już niedługo.

Prawa autorskie twórcy utworu

Każdy twórca utworu (dzieła) korzysta z dwóch rodzajów praw autorskich:

  • autorskie prawa osobiste;
  • autorskie prawa majątkowe.

Autorskie prawa osobiste są prawa niezbywalne i nieograniczone w czasie.

W przeciwieństwie do autorskich praw osobistych, autorskie prawa majątkowe to prawa zbywalne, ograniczone w czasie (70 lat, z wyjątkami) i takie, które stanowią przedmiot obrotu gospodarczego.

Prawa autorskie są przedmiotem umów o przeniesienie prawa oraz licencji i sublicencji, o których wkrótce.

Rodzaje utworów

Według efektu procesu twórczego wyróżnia się:

  • utwór samoistny i inspirowany;
  • utwór z zapożyczeniami i zależny czy stanowiący opracowanie cudzego utworu;
  • utwór zbiorowy oraz zbiory utworów;
  • utwór pracowniczy;

Według dziedziny twórczości w Polsce wymienia się:

  • utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
  • plastyczne;
  • fotograficzne;
  • lutnicze;
  • wzornictwa przemysłowego;
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;
  • muzyczne i słowno-muzyczne;
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;
  • audiowizualne (w tym filmowe).

Według autorstwa utworu:

  • utwór współautorski;
  • utwory połączone.

Prawo autorskie w orzecznictwie

W każdej indywidualnej sytuacji należy określić, czy dany przejaw twórczości może zostać uznany za utwór i korzystać z ochrony prawa autorskiego.

Poziom twórczości i niepowtarzalności są kluczowe dla ustalenia praw autora i możliwości ich ochrony.

Co warto zapamiętać?

  • Nie każdy przejaw twórczości spełnia warunki do uznania go za utwór i korzystania z ochrony;
  • Twórca nie musi spełniać żadnych formalności, aby uzyskać ochronę prawa autorskiego;
  • Powyższe zasady obowiązują na terytorium Polski, dlatego w każdym odrębnym przypadku należy określić najpierw właściwe dla danej sytuacji przepisy prawa.

 

Stan na dzień: 9 stycznia 2019 roku

 

 

Prawo autorskie | Copyright Law

Wolne licencje – Creative Commons, GNU, open source

Judyta Kasperkiewicz

 

cc-by-sa_icon
Foto: Creative Commons. 

 

Każdy z nas może stworzyć swoją licencję lub udostępniać utwory z zastosowaniem dostępnych licencji. Jedynym warunkiem skuteczności takiego rozwiązania jest jego zgodność z obowiązującym prawem.

Ważne jest, aby zapoznać się z treścią licencji, na podstawie której udostępniamy utwory nasze lub osób trzecich, tak aby nie narazić się na ewentualną odpowiedzialność lub aby móc chronić swoją twórczość.

Twórcą koncepcji wolnego oprogramowania (w konsekwencji wolnych licencji) jest Richard Stallman. Ten programista uznał, że aby uznać licencję za wolną należy wziąć pod uwagę to, czy respektuje cztery poniższe wolności:

Dostęp Mam prawo do zapoznania się z utworem (czyli utwór musi być jakoś rozpowszechniony)
Rozpowszechnianie Mam prawo do swobodnego rozpowszechniania kopii utworu
Adaptacja Mam prawo do tworzenia utworów zależnych na własne potrzeby
Rozpowszechnianie adaptacji Mam prawo do swobodnego rozpowszechniania utworów zależnych (czyli mam prawo do pomagania innym)

GNU General Public License

Jedną z najstarszych wolnych licencji jest licencja GNU GPL (GNU General Public License) wykorzystywana w dystrybucji wolnego oprogramowania. Stworzona została przez Richarda Stallmana i Ebena Moglena w 1989 roku. Inną taką licencją jest GFDL (GNU Free Documentation License). Ale w praktyce były trudne do efektywnego użycia i rzadko są stosowane.

CREATIVE COMMONS

Creative Commons to zbiór wzorców umów licencyjnych, które umożliwiają udostępnianie utworu pod określonymi warunkami. Zwykle te licencje przedstawiane są w sposób ustandaryzowany za pomocą ikon.

Creative Commons nie stosuje się do licencjonowania oprogramowania i dla niego zaleca się licencje Free Software Foundation albo Open Source Initiative.

Dostępne są 4 rodzaje licencji (występujące w 6 kombinacjach), które umożliwiają kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie utworu pod warunkiem: Czytaj dalej „Wolne licencje – Creative Commons, GNU, open source” →

Prawo autorskie | Copyright Law

Gdzie szukać darmowych zdjęć? Po 20 latach odwilż w domenie publicznej

Judyta Kasperkiewicz

 

pdmonet-a41391
Zdjęcie: Kobieta z parasolem, Claude Monet, 1875, CCO, domena publiczna.

Z dniem 1 stycznia 2019 roku do domeny publicznej przeszły utwory z 1923 roku.

Czym jest domena publiczna?

Domena publiczna to zbiór utworów, które z różnych względów nie są objęte ochroną i można dowolnie z nich korzystać. Takie utwory mogły nigdy nie korzystać z ochrony albo prawa te już wygasły. W domenie publicznej znajdują się zarówno dzieła literackie, jak i dzieła plastycznych (obrazy, rysunki, zdjęcia) oraz utwory muzyczne i audiowizualne.

Rozwój koncepcji dot. domeny publicznej

Początków założeń dla domeny publicznej szukać można już w starożytnym Rzymie, gdzie istniała kategoria „rzeczy, których nie można posiadać na własność”. W XVIII-wiecznym Statucie Anny z 1710 roku wskazano, że po 14 latach od publikacji autor tracił prawo do dzieła.

W 2010 roku opublikowano „Manifest Domeny Publicznej”, gdzie wyjaśniono

„domena publiczna leży u podstaw naszej świadomości, wyrażonej przez wspólnotę wiedzy i kultury. Jest surowcem, dzięki któremu tworzymy nową wiedzę i dzieła kultury (…) jest niezbędna dla zapewnienia społecznego i ekonomicznego dobrobytu naszych społeczeństw”.

Prawo a domena publiczna

W polskim prawie, termin domena publiczna nie istnieje. Przyjąć można, że w domenie publicznej znajdują się następujące rodzaje utworów:

  • utwory nigdy nie były przedmiotem prawa autorskiego ze względu na czas, w którym powstały

  • wygasły do nich autorskie prawa majątkowe, gdyż minęło już 70 lat od śmierci ich autora, ostatniego ze współautorów, daty rozpowszechnienia lub daty ustalenia utworu

  •  dokumenty i materiały urzędowe

  • nie są wytworem ludzkiej pracy np. eksponaty geologiczne.

Zgodnie polską ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 1994 roku:

Autorskie prawa majątkowe wygasną z upływem lat 70 (z wyjątkami wskazanymi w ustawie): Czytaj dalej „Gdzie szukać darmowych zdjęć? Po 20 latach odwilż w domenie publicznej” →

Bez kategorii

Fake news – jak z nim walczyć?

Judyta Kasperkiewicz

fake-1903774_1280

CZYM SĄ FAKE NEWSY?

Pomimo, że nie przyjęła się żadna definicja fake newsów, to ogólnie można je określić jako nieprawdziwe wiadomości lub inaczej formę przekazywania informacji, która opiera się na celowej dezinformacji lub oszustwie, rozprzestrzenianej poprzez drukowane i nadawcze serwisy informacyjne, media elektroniczne czy serwisy społecznościowe. Informacje te są pisane i publikowane w celu wprowadzenia w błąd, albo w celu uzyskania finansowych lub politycznych korzyści. Często stosują chwytliwe nagłówki w celu zwrócenia możliwie dużej uwagi.

Natomiast według Komisji Europejskiej:

  • dezinformacja to możliwe do zweryfikowania nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje – tworzone, przedstawiane i rozpowszechniane w celu uzyskania korzyści gospodarczych lub wprowadzenia w błąd opinii publicznej, które mogą wyrządzić szkodę publiczną.
  • Szkoda publiczna obejmuje zagrożenia dla demokratycznych procesów politycznych i kształtowania polityki oraz dla dóbr publicznych, takich jak ochrona zdrowia obywateli UE, środowisko naturalne lub bezpieczeństwo. Dezinformacja nie obejmuje: błędów sprawozdawczych, satyry i parodii ani wyraźnie oznaczonych stronniczych wiadomości i komentarzy.

Należy rozróżnić nieprawdziwe i wprowadzające w błąd fałszywe wiadomości od satyry lub parodii, która jest przeznaczona dla humoru, ale nie ma na celu wprowadzenia odbiorców w błąd.

JAK ROZPOZNAĆ FAKE NEWS?

Czytaj dalej „Fake news – jak z nim walczyć?” →