Cyberlaw by Judyta

Patostreaming funkcjonuje w przestrzeni pozornie dobrze uregulowanej: mamy przepisy karne, normy ochrony małoletnich, regulacje dotyczące usług cyfrowych i standardy odpowiedzialności dostawców usług online. A jednak — w praktyce zjawisko wciąż się przetwarza, migruje między platformami i wymyka się skutecznej kontroli.

Pytanie jest zatem zasadne: czy to prawo nie działa, czy może działa jedynie w warunkach, których współczesny internet już nie spełnia?

Jakie przepisy mamy? (i dlaczego działają połowicznie)

a) Kodeks karny

Do patostreamingu stosuje się m.in.:

• art. 207 k.k. (znęcanie się),
• art. 255 k.k. (nawoływanie do przestępstwa),
• art. 200b k.k. (propagowanie przemocy lub okrucieństwa),
• art. 202 k.k. (treści z udziałem małoletnich).

Są to jednak przepisy o charakterze indywidualnym, reagujące punktowo na konkretny czyn. Internet natomiast generuje zjawiska o charakterze środowiskowym, algorytmicznym i masowym, co osłabia skuteczność klasycznej reakcji na przestępstwo.

b) Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.)

Narażenie dziecka na treści przemocowe może stanowić podstawę interwencji sądu rodzinnego jako zagrożenie dobra dziecka (art. 109 k.r.o.). To jednak instrument następczy, stosowany wobec rodziców lub opiekunów, a nie wobec platform czy twórców treści.

c) Ustawy medialne

Polskie prawo medialne jest historycznie dostosowane do tradycyjnych nadawców — telewizji, radia, VOD. Twórcy internetowi działają poza reżimem obowiązków właściwych nadawcom audiowizualnym, co tworzy obszar regulacyjnego „półcienia”.

d) Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA)

DSA nakłada na największe platformy obowiązek:

• szybkiej reakcji na treści nielegalne,
• oceny ryzyka systemowego,
• zapewniania przejrzystości algorytmów,
• wdrażania środków zapobiegających szkodliwym treściom.

Choć DSA wprowadza najwyższy dotąd standard bezpieczeństwa usług, nadal ma charakter horyzontalny, nie odnosząc się wprost do patostreamingu jako zjawiska specyficznego i zmiennego.

Trudności dowodowe: internet jako środowisko nietrwałe

Prawo karne wymaga stabilnych dowodów. Internet dostarcza treści ulotnych, dynamicznych i niepowtarzalnych.

a) Transmisje live

Patostreamy często nie są archiwizowane przez twórców. Jeżeli widz nie nagrał transmisji, materiał dowodowy w praktyce przestaje istnieć.

b) Znikające treści i migracja między platformami

Treści są usuwane, ukrywane, przenoszone na nowe kanały. Twórcy stosują techniki unikania identyfikacji:

• zmiana kont,
• mirrorowanie transmisji,
• hostowanie na platformach o niższej moderacji.

To utrudnia ustalenie sprawcy, ciągłości zachowania i rekonstrukcję czynu.

c) Problem autentyczności materiałów

Nagrania tworzone przez osoby trzecie mogą być niepełne, edytowane lub pozbawione metadanych. Dla procesu karnego to realny problem, bo wymaga biegłych i dodatkowych analiz technicznych.

W efekcie prawo działa z opóźnieniem, a część zjawiska wymyka się możliwości procesowego uchwycenia.

3. Brak systemowych regulacji: patotreści nadal w szarej strefie prawnej

W polskim porządku prawnym nie istnieje pojęcie patostreamingu. Nie ma także:

• zakazu transmitowania przemocy w celach rozrywkowych,
• regulacji dotyczących ekonomicznego wspierania patologii (donejty),
• wymogu prewencyjnego filtrowania live content.

Prawo reaguje dopiero wtedy, gdy dojdzie do konkretnego czynu zabronionego, a nie do tworzenia środowiska ryzyka, które do tych czynów prowadzi.

Tymczasem patostreaming ma charakter systemowy, nie incydentalny — co prawo materialne w obecnym kształcie słabo adresuje.

Propozycje rozwiązań: jak można wypełnić lukę

a) Wyspecjalizowane procedury dotyczące treści live

Potrzebny jest model, w którym:

• zgłoszenie patostreamu uruchamia ekspresową ścieżkę moderacji,
• platforma ma obowiązek tymczasowego wstrzymania transmisji do czasu weryfikacji,
• organy ścigania otrzymują dane i kopię transmisji automatycznie.

To wymaga regulacji na poziomie ustawy lub rozporządzenia implementującego DSA.

b) Twarde obowiązki platform

Możliwe kierunki:

• obowiązek wdrożenia systemów filtrowania i detekcji przemocy w treściach live,
• wymóg realnej weryfikacji wieku,
• ograniczenie monetyzacji treści wysokiego ryzyka,
• nakaz archiwizacji materiałów po zgłoszeniu naruszenia.

c) Sankcje finansowe

Brak reakcji platformy powinien skutkować:

• karami administracyjnymi (na wzór GDPR/DSA),
• odpowiedzialnością cywilną wobec osób dotkniętych treściami.

Dopiero ekonomiczna odpowiedzialność tworzy realne bodźce do zmiany praktyki.

d) Definicja i zakaz patotreści

Warto rozważyć ustawowe wprowadzenie:

• definicji patostreamingu,
• zakazu rozpowszechniania patotreści,
• typów kwalifikowanych związanych z monetyzacją patotreści.

Byłaby to pierwsza regulacja bezpośrednio mierząca się z fenomenem środowiskowej cyberprzestępczości.

5. Czy potrzebujemy „ustawy anty-patostreamingowej”?

Z perspektywy praktyki organów ścigania, ochrony małoletnich, efektywności DSA i standardów odpowiedzialności platform — tak.

Nie chodzi o tworzenie kolejnego przestępstwa „dla samego przestępstwa”, lecz o:

• stworzenie ram prewencyjnych,
• nadanie organom ścigania realnych narzędzi,
• zobowiązanie platform do systemowej reakcji,
• dostosowanie prawa do zjawisk o charakterze dynamicznym i algorytmicznym.

Internet nie jest ani anarchią, ani klasycznym medium. Jest środowiskiem, które może sprzyjać powstawaniu nowych form przestępczości.
Odpowiedzią na to nie mogą być przepisy punktowe, lecz model regulacyjny, który traktuje patostreaming jak zjawisko strukturalne, a nie jedynie sekwencję pojedynczych czynów.

Podsumowanie

Obecne prawo daje narzędzia — ale reaguje tylko na to, co już się wydarzyło. Brakuje regulacji prewencyjnych, systemowych i dostosowanych do mechaniki platform, a więc do środowiska, w którym patostreaming powstaje.

Dlatego odpowiedź na pytanie, czy potrzebujemy nowej ustawy, brzmi: nie tyle potrzebujemy nowego przepisu karnego, ale nowego modelu ochrony prawnej w cyberprzestrzeni.

Stan prawny na dzień: 13 stycznia 2026 roku

W tradycyjnym ujęciu demoralizacja dziecka kojarzyła się z „trudnym środowiskiem”, niewłaściwym towarzystwem czy ekspozycją na przemoc w rodzinie. Tymczasem współczesne środowisko ryzyka działa w zupełnie innym wymiarze — cyfrowym, transgranicznym, nielimitowanym czasowo i przestrzennie.

Patostreaming stał się nową formą demoralizacji, dostępną na wyciągnięcie smartfona — bez kontroli, bez kontekstu, bez dorosłego, który nadałby znaczenie temu, co dziecko widzi.

To nie jest „tylko internetowy problem”. To realne zagrożenie dobra dziecka w rozumieniu prawa krajowego i międzynarodowego.

Wpływ patotreści na psychikę i procesy socjalizacji dziecka

Dzieci nie są mini-wersjami dorosłych. Ich system wartości, rozumienie norm, procesy empatii i granice moralne dopiero się kształtują. Ekspozycja na patostreaming wpływa na te procesy w sposób głęboko destrukcyjny.

a) Normalizacja przemocy

Stale oglądana przemoc — zwłaszcza podana w formacie rozrywkowym — prowadzi do:

• obniżenia wrażliwości na agresję,
• postrzegania przemocy jako akceptowalnej strategii reagowania,
• zaburzeń w rozumieniu granic interpersonalnych,
• zacierania różnicy między fikcją a realnością cierpienia.

Z punktu widzenia psychologii rozwojowej to środowiskowe ryzyko zaburzające moral development (Kohlberg, Bandura).

b) Utrwalanie wzorców ryzykownych zachowań

Dzieci uczą się przez obserwację modeli zachowań. Patostreamer bywa dla młodego widza:

• osobą „szczerą”, bo „bez filtra”,
• atrakcyjną, bo popularną,
• skuteczną, bo zarabiającą na swoim stylu życia.

Mechanizm jest prosty: jeśli to działa, to chyba jest dopuszczalne.
Z perspektywy prawa rodzinnego jest to klasyczna sytuacja demoralizacji przez środowisko — tyle że środowisko jest cyfrowe.

2. Brak skutecznych mechanizmów weryfikacji wieku

Większość platform deklaruje: „treści tylko dla osób 18+”.
Rzeczywistość? Kliknięcie w przycisk „mam 18 lat”, wysłanie emotki, czasem podanie daty urodzenia. Mechanizmy realnej weryfikacji — biometrycznej, dokumentowej, opartej na nadzorze rodzica — są rzadkie i często dobrowolne.

W efekcie:

• dziecko może oglądać brutalne live’y w czasie rzeczywistym,
• nie ma filtrów chroniących przed patotreściami transmitowanymi „na żywo”,
• algorytmy rekomendacji mogą kierować dziecko w stronę coraz bardziej drastycznych treści.

Patostreaming obnaża słabość modelu weryfikacji wieku: zaprojektowanego dla świata statycznych stron www, a nie dynamicznych platform społecznościowych.

Odpowiedzialność rodziców a odpowiedzialność platform

Prawo często próbuje rozkładać winę równomiernie, ale w praktyce pytanie brzmi: kto w tej sytuacji ma realny wpływ na środowisko cyfrowe dziecka?

a) Rodzice – obowiązek nadzoru

Zgodnie z art. 95 §1 k.r.o., rodzice mają obowiązek dbać o rozwój dziecka, w tym jego bezpieczeństwo. W dobie cyfrowej obejmuje to również:

• kontrolę treści,
• konfigurację ustawień bezpieczeństwa,
• rozmowę o zagrożeniach.

Problem w tym, że większość rodziców nie zna mechanizmów platform, a część nawet nie wie, czym jest patostreaming.

b) Platformy – obowiązek zapobiegania szkodzie

W świetle DSA, Karty praw podstawowych UE oraz regulaminów, platformy mają obowiązek:

• zapobiegać ekspozycji nieletnich na szkodliwe treści,
• wdrażać odpowiednie środki techniczne,
• reagować na zgłoszenia w rozsądnych terminach,
• oceniać ryzyko systemowe wynikające z własnych algorytmów.

Jeżeli platforma tworzy przestrzeń, w której łatwo o kontakt dziecka z treściami przemocowymi, można mówić o niewykonaniu obowiązków w zakresie bezpieczeństwa usług.

To jeden z najgorętszych wątków współczesnego prawa cyfrowego.

Prawo dziecka do ochrony przed demoralizacją

Patostreaming uderza w fundamentalne gwarancje prawne małoletnich.

a) Konwencja o prawach dziecka (art. 17 i 19)

Państwa mają obowiązek chronić dziecko przed treściami szkodliwymi oraz przed wszelkimi formami przemocy. Patotreści naruszają oba te filary.

b) Ustawa o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej

Definiuje demoralizację jako m.in. kontakt z treściami szkodliwymi, a organy państwa mają obowiązek podejmować działania zapobiegawcze.

c) Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Narażanie dziecka na treści przemocowe może być uznane za zagrożenie dobra dziecka, co otwiera drogę do interwencji sądów rodzinnych.

Z perspektywy prawa — patostreaming to nie jest „kontrowersyjna rozrywka”. To zjawisko, które realnie narusza dobro dziecka, zarówno w wymiarze psychicznym, jak i prawnym.

Patostreaming jako współczesna forma demoralizacji

Demoralizacja nie musi mieć formy fizycznego kontaktu, nie musi odbywać się w grupie rówieśniczej ani w środowisku „tradycyjnie ryzykownym”. W środowisku cyfrowym:

• kontakt jest permanentny,
• treść jest intensywna i bez kontekstu,
• wzorce są odrealnione,
• konsekwencje psychiczne — realne.

W efekcie patostreaming tworzy cyfrowe środowisko przemocowe, które może wywrzeć wpływ na rozwój dziecka identyczny, a czasem silniejszy niż kontakt z realną przemocą.

Podsumowanie

Dzieci w świecie patostreamingu są odbiorcami szczególnie wrażliwymi:

• psychologicznie — bo wciąż kształtują normy i wartości,
• technologicznie — bo brakuje realnych barier dostępu,
• prawnie — bo ich prawa są często podporządkowane logice algorytmów i zasięgów.

Patostreaming nie jest więc problemem „internetu”, lecz problemem ochrony praw dziecka. Jeśli współczesna demoralizacja ma swoje laboratorium, to są nim platformy społecznościowe.

Stan prawny na dzień: 8 stycznia 2026 roku

Platformy społecznościowe od lat powtarzają mantrę: „my tylko udostępniamy przestrzeń, nie jesteśmy nadawcami treści”. Problem w tym, że w erze patostreamingu to zdanie ma mniej wspólnego z rzeczywistością niż deklaracje o „czasowym ograniczeniu reklam”. Algorytmy rekomendacji, systemy monetyzacji i polityki moderacji sprawiają, że platformy nie tylko udostępniają — one kształtują.

W tym wpisie analizujemy, co prawo UE i polskie naprawdę nakłada na YouTube, TikTok i Twitch, oraz czy platformy mogą dłużej chować się za zasłoną wolności słowa.

Od „neutralnego pośrednika” do aktywnego gracza

Klasyczne podejście prawnicze mówiło: usługodawca hostingu nie odpowiada za treści, jeśli nie ma o nich wiedzy i działa „biernie”. Tyle że współczesne platformy:

• projektują algorytmy premiujące wysoce angażujące (często patologiczne) treści,
• tworzą modele zarobkowe oparte na interakcji (donejty, subskrypcje, superchaty),
• ingerują w dystrybucję treści w sposób selektywny.

To przestaje być „bierne hostowanie”, a zaczyna przypominać aktywną kurację informacyjną. Prawo UE w końcu to zauważyło.

Digital Services Act (DSA): nowa konstytucja internetu w UE

DSA redefiniuje rolę platform — zwłaszcza tzw. VLOP-ów (very large online platforms), do których należą m.in. YouTube, TikTok i Twitch.

a) Obowiązek szybkiej reakcji

Platformy muszą niezwłocznie usuwać treści nielegalne, gdy otrzymają wiarygodne zgłoszenie. Patostreaming, jeśli obejmuje przemoc, nękanie, wykorzystywanie małoletnich czy nawoływanie do przestępstwa — mieści się w tej kategorii.

Brak reakcji = ryzyko sankcji administracyjnych.

b) Obowiązek oceny ryzyka systemowego

Platformy muszą analizować, czy ich własne mechanizmy (algorytmy, monetyzacja) nie sprzyjają rozpowszechnianiu treści szkodliwych, w tym przemocy.

To otwiera drogę do kluczowego pytania:

Czy rekomendowanie patotreści jest defektem systemu, czy efektem ubocznym zoptymalizowanej ekonomii atencji?

c) Transparentność algorytmów

Platformy muszą ujawniać zasady działania systemów rekomendacji i umożliwiać użytkownikom wybór mniej inwazyjnych modeli (np. chronologicznych). To szczególnie istotne w kontekście treści patostreamerskich, które rozchodzą się viralowo.

d) Moderacja i zgłoszenia

DSA wymaga jasnych procedur:

• formularzy zgłoszeń,
• potwierdzeń odbioru,
• informacji zwrotnej o działaniach platformy.

To koniec (teoretyczny) epoki zgłoszeń, które „spadają w czarną dziurę”.

3. Kodeks dobrych praktyk i samoregulacja

W ramach unijnych inicjatyw platformy przyjęły kodeksy obejmujące zwalczanie m.in.:

• treści ekstremistycznych,
• nienawiści,
• dezinformacji.

Patostreaming formalnie nie ma własnej kategorii w tych kodeksach, ale w praktyce mieści się w obszarze przemocowych nadużyć. Problem polega na tym, że samoregulacja jest dobrowolna — a więc tak skuteczna, jak dobre chęci platform.

YouTube kilka razy deklarował „zero tolerancji”, po czym… pozwalał kanałom patostreamerskim wracać jak feniks z popiołów po kolejnym rebrandzie.

Procedury zgłaszania treści

W świetle DSA i regulaminów platform, użytkownik powinien móc zgłosić treść:

• jako nielegalną,
• jako naruszającą standardy społeczności,
• jako szkodliwą dla małoletnich.

Tyle teoria.
W praktyce moderatorzy działają często z opóźnieniem, a live’y są szczególnie trudne do opanowania — bo szkoda dzieje się w czasie rzeczywistym. To jedna z największych luk w obecnych systemach moderacji.

Odpowiedzialność cywilna platform

a) Delikt (art. 415 k.c. i kolejne)

Jeśli platforma wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności powinna była wiedzieć, że dochodzi do naruszenia dóbr osobistych (np. upokarzania ofiary w streamie), a mimo to nie usunęła treści — może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą.

To nie jest odpowiedzialność za „przestępstwo twórcy”, lecz za zaniechanie własnych obowiązków kontrolnych.

b) RODO – odpowiedzialność za dane osobowe

Streamy często zawierają:

• wizerunek,
• dane identyfikacyjne,
• głos,
• informacje o sytuacji życiowej.

Jeśli platforma przetwarza te dane bez podstawy prawnej lub bez możliwości ich usunięcia na żądanie, teoretycznie może naruszać RODO. Patostreaming stawia tu trudne pytanie: czy publiczne utrwalanie przemocy może być uznane za „usprawiedliwiony cel przetwarzania”? Najczęściej — nie.

To w końcu reagują czy nie? Analiza realna, nie deklaratywna

Platformy działają wybiórczo:

• reakcja na zgłoszenia – zwykle spóźniona,
• algorytmy rekomendacji – promują treści „wysoko angażujące”, nawet jeśli są patologiczne,
• monetyzacja – dopóki donejty płyną, twórca pozostaje atrakcyjny dla platformy,
• banowanie kanałów – częste, ale łatwe do obejścia (nowy kanał, nowe konto).

Innymi słowy:

Platformy nie są bezradne. One są ekonomicznie niezmotywowane, by reagować szybko.

Dlatego ucieczka w narrację o „wolności słowa” bywa wygodna — ale nieadekwatna. Patostreaming to nie spór ideologiczny, tylko zagrożenie przemocowe, w którym prawa podstawowe kolidują z interesem platform.

Czy robią wystarczająco dużo? (krótka odpowiedź: nie)

Z punktu widzenia nauki prawa i regulacji cyfrowych problem polega na tym, że platformy wciąż funkcjonują według logiki:

• reakcja zamiast prewencji,
• moderacja po fakcie zamiast ochrony ex ante,
• algorytm promuje to, co system później próbuje usuwać.

To klasyczna sprzeczność interesów:

to, co szkodzi użytkownikom, często jest tym, co najbardziej opłaca się platformom.

DSA jest pierwszą próbą narzucenia platformom odpowiedzialności systemowej, a nie tylko punktowej. Czy wystarczy? Raczej nie — ale po raz pierwszy prawo wymaga od nich czegoś więcej niż dobrych intencji.

Podsumowanie

YouTube, TikTok i Twitch przestały być „biernymi pośrednikami”. Stały się architektami przepływu informacji, a ich algorytmy mają realny wpływ na eskalację treści przemocowych.
Ramy prawne — od DSA po odpowiedzialność cywilną — coraz wyraźniej wskazują, że platformy muszą nie tylko usuwać treści, ale zarządzać ryzykiem, które same współtworzą.

Stan prawny na dzień: 5 stycznia 2026 roku

Patostreamer rzadko działa w próżni. Wokół niego krąży publiczność, która ogląda, komentuje, płaci… i — wbrew powszechnemu przekonaniu — nierzadko współtworzy bezprawne treści. W tym wpisie przyglądamy się temu, jak polskie prawo karne naprawdę ujmuje patotreści oraz czy widz faktycznie zawsze pozostanie bezkarny.

1. Patostreaming jako mozaika czynów zabronionych

Patotreści nie stanowią jednego przestępstwa. To zestaw zachowań, które mogą realizować znamiona różnych czynów wymienionych w kodeksie karnym. Każda transmisja wymaga oddzielnej analizy, ale pewne typy przepisów często się powtarzają.

2. Art. 207 k.k. – znęcanie się w wersji „na żywo”

Gdy w streamie dochodzi do przemocy domowej, psychicznego dręczenia, upokarzania lub wymuszeń — mamy klasyczne zastosowanie art. 207 § 1 k.k., który penalizuje znęcanie fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą lub pozostającą w stosunku zależności.

Nowy element?
Publiczne rozpowszechnianie aktu znęcania, często przy czynnym udziale widowni. To zmienia ocenę społeczną, ale nie usuwa odpowiedzialności: twórca odpowiada jak każdy sprawca przemocy — niezależnie od tego, ilu widzów bije brawo na czacie.

3. Art. 255 k.k. – nawoływanie do przestępstwa

Klasyk patostreamingu:
– „dajcie donata, a mu przywalę”,
– „za pięć dych zrobię to i tamto”.

Jeśli twórca publicznie zachęca do popełnienia czynu zabronionego, wchodzi w zakres art. 255 §1 k.k. W bardziej agresywnych wersjach (gdy namawia do przestępstw poważniejszych) może mieć zastosowanie §2 lub §3, przewidujące surowsze sankcje.

W prawie karnym nie ma taryfy ulgowej dla zachęt „w żartach” — liczy się realny odbiór i społeczna szkodliwość.

4. Art. 202 k.k. – małoletni w treściach o charakterze seksualnym

Jeśli w transmisji pojawia się:

• prezentowanie nagości małoletnich,
• seksualizacja ich zachowań,
• dopuszczanie ich do treści dla dorosłych,

to wchodzimy na teren art. 202 k.k., który surowo penalizuje utrwalanie, rozpowszechnianie i prezentowanie treści pornograficznych z udziałem małoletnich.

Tutaj prawo jest jednoznaczne — to jeden z obszarów, gdzie reakcja organów powinna być natychmiastowa, a kwalifikacja nie budzi wątpliwości.

5. Art. 200b k.k. – propagowanie przemocy lub okrucieństwa

Gdy twórca przedstawia przemoc w sposób pochwalający, normalizujący lub zachęcający do jej powielania, może odpowiadać z art. 200b k.k. W patostreamingu — gdzie przemoc jest często formą „rozrywki” i towaru premium — przepis ten bywa szczególnie adekwatny.

6. Czy widzowie i donatorzy też odpowiadają?

Tak, i to szybciej, niż wielu z nich sądzi.

a) Współsprawstwo (art. 18 §1 k.k.)

Jeżeli widz/donator bezpośrednio wpływa na przebieg czynu — np. finansuje konkretne akty przemocy lub wymuszone zachowania — może zostać uznany za współsprawcę. To nie abstrakcja. To klasyczne „działanie w porozumieniu”, choć nieformalnym.

b) Pomocnictwo (art. 18 §3 k.k.)

Widz, który poprzez donejty, rady, instrukcje lub doping psychiczny ułatwia popełnienie przestępstwa, odpowiada jak pomocnik. Pomocnictwo może polegać nawet na obietnicy przysporzenia korzyści za wykonanie czynu.

Donator, który pisze:

„Zrób mu to, wysyłam stówkę”, nie jest anonimowym kibicem — bierze udział w czynie przestępczym.

c) Podżeganie (art. 18 §2 k.k.)

Jeśli widz nakłania twórcę do popełnienia czynu, np. pisząc:

„uderz ją, pokaż, że masz j…ja”,
– wchodzi w zakres podżegania.
Prawo nie rozróżnia: „to był tylko czat”. Nakłanianie jest nakłanianiem.

7. Odpowiedzialność twórcy ≠ jedyne źródło winy

Patostreaming to zjawisko o strukturze trójkąta odpowiedzialności:

• twórca — wykonuje czyn,
• widz/donator — napędza jego skalę i intensywność,
• platforma — wzmacnia algorytmicznie (o tym w kolejnym wpisie).

W prawie karnym spojrzenie czysto indywidualistyczne bywa niewystarczające. Patostreaming to czyn popełniany środowiskowo, gdzie każdy komponent ma wpływ na efekt końcowy.

8. Ekonomia atencji jako „silnik przestępczości”

W tradycyjnej kryminologii przyjmowano, że przestępca działa w określonym kontekście środowiskowym. W patostreamingu tym środowiskiem są:

• czat,
• ranking donejtów,
• presja widowni,
• mechanizmy platformy.

To buduje dynamiczny ekosystem przestępczy, w którym przemoc jest stymulowana i wynagradzana ekonomicznie. Stąd fundamentalna teza tego wpisu:

twórca nie jest jedynym sprawcą — publiczność bierze udział w działaniu przestępczym

Podsumowanie

Patostreaming nie jest jedynie „głupim internetowym wybrykiem”. To czyn zabroniony transmitowany na żywo, który może rodzić odpowiedzialność karną nie tylko twórcy, ale także aktywnej widowni. Prawo już dziś daje narzędzia do skutecznej reakcji.

Stan prawny na dzień: 30 grudnia 2025 roku

Patostreaming stanowi dziś jedno z najbardziej problematycznych zjawisk na styku prawa karnego, regulacji platform internetowych oraz przemocy w ujęciu socjologicznym. Jest to przykład sytuacji, w której technologia wyprzedza prawo.

1. Definicja patostreamingu

W literaturze nie ma jednej ustawowej definicji patostreamingu, dlatego operujemy definicją funkcjonalną: patostreaming to publiczna transmisja zachowań patologicznych, obejmująca w szczególności:

• przemoc fizyczną lub psychiczną,
• poniżanie i upokarzanie uczestników,
• nadużywanie alkoholu lub substancji psychoaktywnych,
• zachowania nieobyczajne lub prowokacyjnie agresywne,
  realizowana w celu uzyskania korzyści (np. donejty) albo budowania zasięgów.

Nie jest to więc tylko problem moralny. Patostreaming stanowi potencjalną przestrzeń dla wielości czynów zabronionych, których dokonywanie, utrwalanie i rozpowszechnianie może rodzić odpowiedzialność karną, administracyjną i cywilną.

2. Geneza: dlaczego pojawił się patostreaming?

a) Upowszechnienie transmisji live

Progi wejścia są zerowe. Nadać widzem może każdy. To wywołało efekt, który prawnicy chętnie analizują, a algorytmy — premiują – nagromadzenie zachowań ryzykownych w środowisku o niskiej kontroli społecznej.

b) Ekonomia atencji

Platformy działają według następującego równania: więcej emocji = więcej interakcji = więcej czasu użytkownika na platformie. Prawo nie nadąża za tym modelem.

c) Monetyzacja poprzez donejty

Na model finansowy patostreamerów składa się:

• „wynagrodzenie prowizyjne” od widza,
• uzależnienie twórcy od eskalowania zachowań,
• współudział publiczności w kształtowaniu treści.

Z prawnego punktu widzenia oznacza to, że transmisja nie jest neutralnym przekazem, lecz uprzedmiotowioną usługą, której celem jest generowanie korzyści z czynu wywołującego społeczny sprzeciw.

3. Pierwsze głośne przypadki w Polsce (2018–2019)

W latach 2018–2019 na YouTubie pojawiły się transmisje, które nagle otworzyły oczy opinii publicznej:

• przemoc domowa transmitowana na żywo,
• agresja wobec osób współzamieszkujących,
• libacje alkoholowe z udziałem nieletnich,
• „wyzwania” finansowane przez donejty.

W praktyce organy ścigania znalazły się w sytuacji, w której czyn zabroniony popełniano publicznie, na żywo, z pełną dokumentacją, a mimo to reakcja była opóźniona — brakowało procedur, kompetencji i narzędzi prawnych do szybkiej interwencji w środowisku cyfrowym.

4. Skala zjawiska: miliony wyświetleń i pełny „model biznesowy”

Patostreaming osiągał w Polsce zasięgi, które w tradycyjnych mediach wymagałyby całych działów promocyjnych. W czasie live’ów często na bieżąco uczestniczyło kilkadziesiąt tysięcy odbiorców, a materiały utrwalone osiągały setki tysięcy lub miliony wyświetleń.

Z punktu widzenia prawa karnego i kryminologii to szczególnie niepokojące, ponieważ:

• wysoka oglądalność pełni funkcję wzmacniacza zachowań przemocowych,
• dochodzi do utrwalenia czynów zabronionych, co komplikuje kwalifikację prawną (np. czyn ciągły czy ciąg przestępstw),
• powstaje ekosystem finansowy oparty na czynach niezgodnych z prawem.

Nieprzypadkowo niektórzy badacze mówią o cyfrowej gospodarce patologii.

5. Społeczny kontekst: przemoc jako rozrywka?

Patostreaming jest współczesną odsłoną zjawiska, które kryminologia określa jako „publiczną dramaturgię przemocy”. Różnica? Widz nie jest już pasywny. Widz płaci za eskalację, a twórca — nierzadko w sytuacji uzależnienia finansowego — tę eskalację realizuje.

To tworzy środowisko sprzyjające czynom zabronionym, czyli cyberprzestępczość środowiskową, w której:

• przestrzeń (platforma) nagradza zachowania ryzykowne,
• odbiorcy wzmacniają je ekonomicznie,
• twórca eksploatuje patologię,
• prawo reaguje z opóźnieniem.

Z punktu widzenia państwa i wymiaru sprawiedliwości to zjawisko systemowe, a nie incydentalne.

6. Dynamika globalna

W skali światowej obserwujemy analogiczne zjawiska:

• w USA — brutalne IRL-streamy,
• w Rosji — ekstremalnie brutalne „trash streams”,
• na Zachodzie — ewolucja streamingu w kierunku „transgresji performatywnej”.

Wspólny mianownik? Brak jasnych regulacji, opóźniona reakcja platform i niska świadomość prawna widzów.

Podsumowanie

Patostreaming to nie tylko zaburzenie kultury internetowej. To nowy typ cyberprzestępczości, w której:

• twórca jest nadawcą patologii,
• widz – jej sponsorem,
• platforma – strukturalnym amplifikatorem,
• prawo – spóźnionym obserwatorem.

Stan prawny na dzień: 23 grudnia 2025 roku

Media tabloidowe i portale funkcjonujące w modelu „click-driven” stanowią dziś jedną z najbardziej problematycznych części ekosystemu informacyjnego. Operując na styku prawa prasowego, ochrony dóbr osobistych oraz regulacji konsumenckich, korzystają z instrumentów wolności prasy, jednocześnie nierzadko testując granice dopuszczalnej ingerencji w prywatność i wizerunek osób publicznych. Celem niniejszej analizy jest wskazanie, w jakim zakresie działalność tego segmentu mediów mieści się w ramach prawa, a kiedy przybiera postać bezprawnej manipulacji informacyjnej.

Obowiązki prasy wynikające z ustawy – Prawo prasowe

Choć tabloidy operują językiem sensacji, to podlegają takim samym obowiązkom jak media o profilu informacyjnym. Ustawa – Prawo prasowe nakłada na redaktorów i dziennikarzy m.in.:

• obowiązek zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy pozyskiwaniu i publikowaniu materiałów (art. 12),
• obowiązek weryfikacji źródeł,
• konieczność poszanowania dóbr osobistych osób, których dotyczą materiały prasowe,
• obowiązek publikacji sprostowań i odpowiedzi, gdy zachodzą przesłanki ustawowe.

Orzecznictwo SN jednoznacznie wskazuje, że sensacyjność materiału nie stanowi uzasadnienia dla naruszenia standardów prasy rzetelnej. Interes komercyjny wydawcy nie jest tożsamy z interesem społecznym — przesłanka ta jest niezbędna dla oceny dopuszczalności ingerencji w prywatność osób publicznych.

Clickbait jako potencjalna nieuczciwa praktyka rynkowa

Clickbait, rozumiany jako manipulacyjny przekaz mający skłonić odbiorcę do kliknięcia, może wyczerpywać znamiona:

• praktyki wprowadzającej w błąd (art. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym),
• praktyki agresywnej, jeśli wywiera presję psychologiczną,
• naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, gdy dochodzi do systemowego wprowadzania odbiorców w błąd co do treści artykułów lub charakteru publikacji.

Przykłady mogą obejmować nagłówki sugerujące wydarzenia, które faktycznie nie miały miejsca, zestawienia wizerunku celebryty z treściami nieadekwatnymi albo ukrywanie sponsorowanego charakteru materiału.

Z prawnego punktu widzenia clickbait nie jest jedynie „chwytliwą formą komunikacji”, lecz może stanowić manipulację komercyjną obciążoną odpowiedzialnością administracyjną i cywilną.

Ochrona odbiorcy jako „konsumenta informacji”

Współczesny odbiorca treści jest traktowany przez doktrynę i regulacje unijne jako konsument informacji, co implikuje rozszerzenie standardów ochrony.

Obowiązki informacyjne i antymanipulacyjne wynikają dziś m.in. z:

• DSA (Digital Services Act) – nakładającego na platformy obowiązki związane z przejrzystością przekazu, moderacją treści i ograniczaniem dezinformacji,
• regulacji dotyczących reklamy i treści sponsorowanych,
• przepisów konsumenckich chroniących przed wprowadzaniem w błąd.

W efekcie tabloidy i portale clickbaitowe nie odpowiadają wyłącznie za naruszenia wobec celebrytów — odpowiadają także za naruszenia wobec odbiorców, jeśli ich działania prowadzą do deformacji przekazu informacyjnego.

Głośne sprawy celebrytów przeciwko mediom „sensacyjnym„

W praktyce sądowej ugruntowano szereg standardów wykorzystywanych w sporach przeciwko tabloidom:

• Naruszenia prywatności i wizerunku

Publikowanie niezweryfikowanych informacji dotyczących życia osobistego, zdjęć wykonanych w okolicznościach pozbawionych znaczenia publicznego czy materiałów wywołujących nieuzasadnioną sensację najczęściej skutkowało zasądzeniem przeprosin i zadośćuczynienia.

• Nagłówki wprowadzające w błąd

Sądy potwierdzały, że naruszenie może polegać nie na treści artykułu, ale na nagłówku, który w sposób obiektywnie naruszający godność wprowadza odbiorców w błąd i uderza w reputację osoby publicznej.

• Fake newsy o charakterze komercyjnym

W sprawach dotyczących przypisywania celebrytom rekomendacji produktów lub udziału w kampaniach reklamowych, których w rzeczywistości nie prowadzili, sądy wskazywały zarówno na naruszenie dóbr osobistych, jak i wprowadzanie konsumenta w błąd.

Sprawy te pokazują, że działalność tabloidów jest intensywnie oceniana na gruncie prawa cywilnego, prasowego i konsumenckiego.

Perspektywa: czy potrzebne są surowsze regulacje?

Tabloidy funkcjonują na styku wolności prasy i komercjalizacji informacji. Problemem nie jest brak przepisów — lecz brak ich skutecznego stosowania, zwłaszcza w środowisku cyfrowym, gdzie materiały rozprzestrzeniają się szybciej, niż można je sprostować.

W debacie publicznej pojawiają się postulaty:

• zwiększenia sankcji za systemowe naruszenia wizerunku,
• objęcia portali plotkarskich surowszymi standardami odpowiedzialności,
• doprecyzowania regulacji dotyczących nagłówków wprowadzających w błąd,
• rozszerzenia obowiązków informacyjnych na wzór DSA na wszystkie podmioty komercjalizujące treści.

Niezależnie od kierunku zmian jedno jest pewne: tabloidy funkcjonują na granicy prawa, a szybki rozwój mediów cyfrowych czyni tę granicę coraz bardziej rozmytą. Wzmocnienie egzekucji istniejących norm jest konieczne, aby chronić zarówno prawa osób publicznych, jak i rzetelność rynku informacji.

Stan prawny na dzień: 18 grudnia 2025 roku

Technologie generatywne dokonały tego, co jeszcze dekadę temu wydawało się fabułą filmu science fiction: umożliwiły stworzenie realistycznych materiałów przedstawiających osobę, która nigdy nie brała udziału w danej scenie. W przypadku celebrytów — których wizerunek jest cennym aktywem, a jednocześnie publicznie dostępnym surowcem — deepfake stał się jednym z najbardziej problematycznych zagrożeń prawnych. W erze AI każdy celebryta może „zagrać” w filmie, którego nigdy nie nagrał.

Deepfake jako nowe narzędzie naruszeń wobec osób publicznych

Reklamy i wykorzystanie komercyjne

Deepfake’i coraz częściej pojawiają się w fałszywych kampaniach reklamowych — od rzekomych „poleceń” produktów finansowych po fikcyjny udział znanych osób w kampaniach suplementów, kosmetyków czy kursów inwestycyjnych. To nie tylko wprowadzenie konsumentów w błąd, lecz także poważne naruszenie wizerunku i dóbr osobistych celebryty.

Scam i oszustwa

Deepfake wykorzystywany jest również w oszustwach inwestycyjnych, wyłudzeniach oraz podszywaniu się pod celebrytów w mediach społecznościowych. Realistyczne nagranie wideo lub audio zwiększa wiarygodność oszustwa, co prowadzi do strat finansowych po stronie fanów i uszczerbku reputacyjnego po stronie osoby publicznej.

Deepfake pornograficzny

Jedna z najbardziej dotkliwych form naruszeń — generowanie materiałów pornograficznych z udziałem znanej osoby bez jej zgody. Jest to klasyczne naruszenie prawa do wizerunku, prywatności, godności, a często również form przemocy psychicznej.

Ochrona dóbr osobistych i prawa autorskiego

W polskim i europejskim porządku prawnym deepfake może naruszać szereg dóbr osobistych, w tym:

• wizerunek,
• cześć i dobre imię,
• poczucie prywatności,
• godność osobistą.

Na podstawie art. 23–24 k.c. celebryta może dochodzić:

• zaniechania rozpowszechniania deepfake’u,
• usunięcia skutków (np. publikacji przeprosin, sprostowań),
• zadośćuczynienia i odszkodowania.

Gdy deepfake wykorzystuje fragmenty twórczości celebryty — głos, elementy nagrań, charakterystyczne sekwencje wideo — może dojść także do naruszenia praw autorskich osobistych i majątkowych, w tym prawa do integralności utworu oraz prawa do decydowania o udostępnianiu wizerunku w dziele audiowizualnym.

3. Regulacje UE: AI Act, DSA i RODO

Unijne prawo zaczyna nadążać za dynamicznym rozwojem AI, wprowadzając ramy regulacyjne istotne dla ochrony celebrytów.

AI Act (Akt o Sztucznej Inteligencji)

• Nakłada obowiązek oznaczania treści syntetycznych (deepfake) w sposób jasny i widoczny.
• Zobowiązuje twórców systemów do implementacji mechanizmów zapobiegających nadużyciom.
• W przypadku komercyjnych zastosowań deepfake’ów wymagane są dodatkowe środki transparentności.

Digital Services Act (DSA)

• Wzmacnia obowiązki platform internetowych w zakresie moderacji treści.
• Ułatwia zgłaszanie naruszeń, w tym dotyczących wizerunku.
• Nakłada na duże platformy obowiązek szybkiego reagowania na treści bezprawne, w tym deepfake’i naruszające dobra osobiste.

RODO

Deepfake może naruszać dane osobowe, jeśli przedstawia identyfikowalną osobę.

• Wizerunek i głos celebryty to dane osobowe.
• Przetwarzanie ich bez podstawy prawnej (np. zgody) stanowi naruszenie art. 6 RODO.
• Celebryta może żądać usunięcia danych, ograniczenia ich przetwarzania oraz zgłosić naruszenie do UODO.

Praktyczne sposoby walki z deepfake’ami

Notice & Takedown

Platformy internetowe są zobowiązane do szybkiego usuwania treści bezprawnych po otrzymaniu zgłoszenia. W praktyce jest to podstawowe narzędzie reagowania na deepfake’i.

Zgłoszenia do platform społecznościowych

Instagram, TikTok, YouTube i X (Twitter) mają dedykowane procedury zgłaszania naruszeń wizerunku, podszywania się oraz fałszywych treści syntetycznych.

Wezwania przedsądowe i zabezpieczenie dowodów

Pozwalają na szybkie zatrzymanie dalszej dystrybucji treści, zanim szkody staną się nieodwracalne.

Postępowania cywilne i karne

Deepfake może stanowić jednocześnie:

• naruszenie dóbr osobistych,
• zniesławienie,
• oszustwo,
• przestępstwo z art. 190a § 2 k.k. (podszywanie się).

System prawny nie gwarantuje całkowitej ochrony, ale umożliwia skuteczne reagowanie — o ile działania zostaną podjęte szybko.

Perspektywa: celebryta w epoce syntetycznej rzeczywistości

W świecie, w którym obraz można wygenerować, a głos odtworzyć z kilkusekundowej próbki, pozycja celebryty jest szczególnie trudna. Ich rozpoznawalność czyni ich idealnymi „modelami” dla algorytmów i jednocześnie ofiarami nadużyć.

Deepfake nie jest jedynie technologiczną ciekawostką — stanowi realne zagrożenie dla reputacji, kariery, integralności wizerunku i poczucia bezpieczeństwa. Perspektywa jest jasna: prawo musi rozwijać się tak szybko, jak AI, a osoby publiczne muszą aktywnie bronić swojej cyfrowej tożsamości.

Stan prawny na dzień: 16 grudnia 2025 roku

Internet upowszechnił komunikację elektroniczną — każdy może powiedzieć wszystko, w dowolnym momencie, do nieograniczonej liczby odbiorców. Problem w tym, że wraz z wolnością wypowiedzi rośnie skala nadużyć: pomówienia, manipulacje, agresja słowna i nielegalne wykorzystanie wizerunku stały się codziennością sporów sądowych. W praktyce prawniczej procesy o zniesławienie i naruszenie dóbr osobistych w sieci wyglądają zupełnie inaczej niż tradycyjne spory prasowe sprzed dekad: są szybsze, bardziej techniczne i obciążone koniecznością pracy z dowodami cyfrowymi.

Perspektywa jest realistyczna – prawo daje skuteczne narzędzia ochrony, ale wymaga cierpliwości, konsekwencji i precyzyjnego zabezpieczenia materiału dowodowego.

Art. 212 k.k. – zniesławienie i jego kontrowersje

Przepis art. 212 kodeksu karnego, penalizujący zniesławienie, od lat budzi dyskusje — zarówno w środowisku prawniczym, jak i w debacie publicznej.

Najważniejsze problemy:

• Karnoprawny charakter ochrony – krytycy podnoszą, że sankcja karna za wypowiedź może mieć efekt mrożący dla wolności słowa.
• Użyteczność w praktyce – zwolennicy wskazują, że w wielu przypadkach jest to jedyna realna forma reakcji na ciężkie pomówienia, zwłaszcza te rozpowszechniane anonimowo w sieci.
• Rosnąca liczba spraw internetowych – art. 212 bywa wykorzystywany wobec komentarzy na forach, wpisów w mediach społecznościowych czy materiałów wideo.

Sąd, oceniając wypowiedź, musi badać jej prawdziwość, cel, kontekst oraz to, czy mieści się ona w granicach dopuszczalnej krytyki. W praktyce sprawy z art. 212 k.k. często zderzają się z argumentami dotyczącymi wolności wypowiedzi chronionej konstytucyjnie.

Postępowania cywilne o naruszenie dóbr osobistych

Droga cywilna pozostaje podstawowym sposobem dochodzenia ochrony przed naruszeniami w internecie. Na podstawie art. 23–24 k.c. można dochodzić:

• zaniechania dalszego naruszania,
• usunięcia skutków (np. przeprosiny, sprostowanie),
• zadośćuczynienia za krzywdę,
• odszkodowania za straty majątkowe,
• zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny.

Praktyka pokazuje, że sądy coraz precyzyjniej analizują kontekst publikacji online — od charakteru platformy po sposób prezentacji treści. Nie bez znaczenia jest także zasięg wpisu i jego potencjał wirusowy.

W sprawach internetowych duże znaczenie ma również ustalenie tożsamości sprawcy, co bywa wyzwaniem w przypadku anonimowych kont. Sąd może jednak zwrócić się o dane do dostawców usług cyfrowych.

Znaczenie dowodów cyfrowych: screeny, archiwizacja, metadane

W sporach o naruszenie wizerunku i zniesławienie dowody cyfrowe są kluczowe — a jednocześnie wyjątkowo ulotne. Treści mogą znikać w kilka sekund, konta mogą być kasowane, a wpisy edytowane.

Dlatego praktyka dowodowa obejmuje:

1) Screeny i nagrania ekranu są akceptowane jako dowód, o ile pozwalają ustalić źródło, datę i kontekst publikacji.

2) Archiwizacja treści – platformy typu Wayback Machine, narzędzia archiwizujące linki lub specjalistyczne oprogramowanie do zabezpieczania dowodów cyfrowych często przesądzają o możliwości udowodnienia naruszenia.

3) Zabezpieczanie metadanych – w sprawach bardziej złożonych technicznie sądy dopuszczają opinie biegłych w zakresie informatyki śledczej, pozwalających ustalić autentyczność materiału.

4) Notarialne potwierdzenie treści stron internetowych – coraz częściej stosowane w procesach, zwłaszcza gdy strona przewiduje próbę usunięcia wpisu przez sprawcę.

Bez właściwie zabezpieczonego materiału dowodowego proces jest albo bardzo trudny, albo całkowicie niemożliwy — to właśnie tu najczęściej wygrywają nie osoby „mające rację”, lecz te, które zareagowały szybko.

Rola sądów: między wolnością słowa a ochroną jednostki

Sądy w sprawach internetowych muszą balansować między:

• konstytucyjnym prawem do wolności wypowiedzi,
• konstytucyjną ochroną godności i czci,
• rosnącą presją społeczną na ograniczanie mowy nienawiści i manipulacji w sieci.

W orzecznictwie zauważalna jest tendencja do:

• surowego traktowania fałszywych oskarżeń i ataków ad personam,
• wyraźnego odróżnienia krytyki (dopuszczalnej) od zniesławienia (bezprawnego),
• uznawania, że internetowy „żart” nie jest okolicznością wyłączającą bezprawność,
• doceniania skali oddziaływania wpisu — im większy zasięg, tym większa ingerencja w dobra osobiste.

Sądy pełnią tu funkcję stabilizującą: mają zapobiegać temu, by internet stał się przestrzenią bezkarnego ataku na reputację jednostki, jednocześnie nie ograniczając debaty publicznej.

Perspektywa: skuteczna ochrona wymaga cierpliwości

Procesy o zniesławienie i naruszenie wizerunku nie są sprintem — to maraton. Wymagają:

• szybkiego zabezpieczenia dowodów,
• strategicznego wyboru ścieżki (cywilnej lub karnej),
• konsekwencji w działaniu,
• cierpliwości wobec czasu trwania postępowania.

Prawo zapewnia skuteczne narzędzia, lecz ich efektywność zależy w dużej mierze od staranności samego pokrzywdzonego oraz od umiejętnego prowadzenia sprawy. Internet nie zapomina — ale również nie jest miejscem, w którym naruszenia pozostają bez odpowiedzi.

Stan prawny na dzień: 11 grudnia 2025 roku

Wraz z rozwojem mediów cyfrowych granica między sferą publiczną a prywatną zaczęła się zacierać. W przypadku osób publicznych to zacieranie granic jest bardzo gwałtowne: każde wyjście z domu, każde prywatne spotkanie, a nawet zwykły spacer z psem może znaleźć się na łamach portalu o zasięgu większym niż część gazet codziennych. Pojawia się zatem zasadnicze pytanie: kiedy ingerencja mediów w życie prywatne znanych osób jest prawnie dopuszczalna, a kiedy staje się nadużyciem?

Osoba publiczna w orzecznictwie ETPCz i Sądu Najwyższego

Zarówno Europejski Trybunał Praw Człowieka, jak i Sąd Najwyższy konsekwentnie podkreślają, że osoby publiczne muszą liczyć się z szerszym zakresem ingerencji w ich prywatność. Wynika to z roli, jaką pełnią w debacie publicznej, ich wpływu społecznego oraz świadomie podejmowanej aktywności medialnej.

Ale – i tu kluczowa uwaga – nie oznacza to utraty prawa do prywatności.

ETPCz w serii wyroków (m.in. Von Hannover przeciwko Niemcom) wskazał, że:

• ochrona prywatności osób publicznych zależy od kontekstu – czy publikacja dotyczy pełnienia funkcji publicznych, czy sfery czysto osobistej,
• nawet osoby o wysokiej rozpoznawalności zachowują prawo do prywatnego życia, szczególnie tam, gdzie nie ma żadnego uzasadnienia interesem publicznym,
• obowiązkiem państwa jest zapewnienie efektywnego mechanizmu ochrony przed nielegalną ingerencją, zwłaszcza gdy chodzi o działalność mediów tabloidowych.

Sąd Najwyższy dodatkowo podkreśla, że publiczny status nie jest „biletem wstępu” do życia prywatnego danej osoby. Decydujące jest to, czy dana informacja wnosi coś do debaty publicznej.

Informacja istotna społecznie a sensacja

Prawo chroni nie tylko prywatność, lecz także prawo opinii publicznej do informacji. Te dwie wartości nieustannie się ścierają, ale ich rozdzielenie jest fundamentalne dla oceny legalności publikacji.

Informacja ważna społecznie

To taka, która:

• ma związek z pełnieniem funkcji publicznych,
• dotyczy kwestii wpływających na życie społeczne, gospodarcze lub polityczne,
• ujawnia zachowania mogące mieć znaczenie dla oceny kompetencji, wiarygodności lub etyki osoby publicznej.

Przykład: polityk głoszący hasła antykorupcyjne przyłapany na nielegalnym finansowaniu kampanii. Tu interes społeczny jawi się jak słoń w składzie porcelany: nikt nie ma wątpliwości, że jest.

„Czysta sensacja„

To materiały:

• dotyczące codziennych czynności (zakupy, spacer, wakacje),
• koncentrujące się na plotkach, życiu uczuciowym, wyglądzie czy rodzinie,
• niemające żadnego związku z pełnionymi funkcjami ani debatą publiczną.

Sensacja nie stanowi interesu społecznego — choć bywa interesem sprzedażowym. A to różnica kluczowa prawnie.

Fotografia paparazzi a prawo do prywatności

Paparazzi funkcjonują w obszarze szczególnego napięcia między wolnością prasy a prawem jednostki do poszanowania życia prywatnego. Zarówno polskie, jak i europejskie orzecznictwo idzie w kierunku coraz bardziej restrykcyjnej oceny takich działań.

Najważniejsze zasady:

• Fotografowanie bez zgody jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy zdjęcie ma znaczenie dla debaty publicznej.
• Miejsca prywatne (dom, ogród, hotel) podlegają pełnej ochronie – publikacja zdjęć stamtąd jest co do zasady bezprawna.
• Nawet w miejscach publicznych ochrona przysługuje, jeżeli osoba nie uczestniczy w wydarzeniu publicznym, lecz wykonuje czynności życia prywatnego.
• Jeśli celem publikacji jest tylko zaspokojenie ciekawości odbiorców, jest to nadużycie prawa do informacji.

ETPCz wielokrotnie wskazywał, że nawet zdjęcia wykonane w przestrzeni publicznej mogą naruszać prywatność, jeśli przedstawiają sytuacje należące do sfery intymnej lub prywatnej (np. spacer z dziećmi, czynności domowe wykonywane poza domem).

Gdzie kończy się prawo do informacji, a zaczyna nadużycie?

W praktyce granica przebiega tam, gdzie kończy się interes publiczny, a zaczyna interes komercyjny mediów.

Media mają prawo informować, ale nie mają prawa podglądać. Mają prawo analizować działania osób publicznych, lecz nie mają prawa dowolnie ingerować w ich prywatność tylko dlatego, że są rozpoznawalne.

Perspektywa jest jasna:

• prawo do informacji chroni debatę publiczną,
• prawo do prywatności chroni człowieka,
• nadużycie zaczyna się tam, gdzie publikacja nie wnosi nic do dyskursu publicznego, a jedynie wykorzystuje popularność jednostki jako narzędzie zwiększenia kliknięć (clickbait).

Osoba publiczna nie traci swojej prywatności — traci jedynie komfort, że nie będzie jej musiała bronić.

Stan prawny na dzień: 11 grudnia 2025 roku