Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji doprowadził do zasadniczej zmiany sposobu tworzenia treści cyfrowych. Systemy generujące obrazy są dziś w stanie w ciągu kilku sekund stworzyć ilustracje, fotografie czy grafiki o jakości zbliżonej do profesjonalnych realizacji. Sukces ten nie byłby jednak możliwy bez wykorzystania ogromnych zbiorów danych treningowych obejmujących miliony zdjęć, ilustracji i grafik.
To właśnie sposób pozyskiwania tych danych stał się osią jednego z najważniejszych sporów dotyczących prawa autorskiego i sztucznej inteligencji – Getty Images (US), Inc. v. Stability AI, Inc.
Sprawa ta może odpowiedzieć na pytanie, czy twórcy modeli generatywnych mogą wykorzystywać chronione fotografie do trenowania sztucznej inteligencji bez uzyskania zgody właścicieli praw autorskich.
Stan faktyczny sprawy
W lutym 2023 roku Getty Images, jeden z największych światowych dostawców profesjonalnych fotografii stockowych, wniosło pozew przeciwko Stability AI Inc. przed United States District Court for the District of Delaware (sygn. 1:23-cv-00135).
Równolegle Getty Images wszczęło odrębne postępowanie przed High Court of Justice w Anglii i Walii, opierając część roszczeń na brytyjskim prawie autorskim.
Powód twierdzi, że Stability AI bezprawnie skopiowała miliony fotografii należących do Getty Images w celu wytrenowania modelu Stable Diffusion – jednego z najbardziej znanych modeli generujących obrazy na podstawie opisów tekstowych.
Zdaniem Getty Images działania te miały charakter komercyjny i zostały podjęte bez zawarcia jakiejkolwiek umowy licencyjnej.
Zarzuty Getty Images
Pozew obejmuje znacznie więcej niż klasyczne naruszenie prawa autorskiego. Getty Images zarzuca Stability AI między innymi:
- bezprawne zwielokrotnianie milionów fotografii chronionych prawem autorskim,
- naruszenie praw do znaków towarowych poprzez generowanie obrazów zawierających charakterystyczny znak wodny Getty Images,
- usunięcie lub pominięcie informacji o zarządzaniu prawami autorskimi (Copyright Management Information),
- nieuczciwe wykorzystywanie dorobku ekonomicznego stworzonego przez profesjonalnych fotografów.
Szczególne znaczenie zyskał fakt, że w pierwszych wersjach Stable Diffusion model potrafił generować obrazy zawierające zniekształcone wersje znaku wodnego Getty Images. Zdaniem powoda miało to świadczyć o wykorzystaniu fotografii pochodzących z jego bazy danych podczas procesu trenowania modelu.
Stanowisko Stability AI
Stability AI nie kwestionuje, że modele generatywne wymagają ogromnych zbiorów danych treningowych. Jednocześnie spółka podnosi, że proces uczenia modeli nie polega na przechowywaniu kopii fotografii ani ich późniejszym odtwarzaniu, lecz na analizie zależności statystycznych pomiędzy elementami obrazu.
Kluczowym elementem obrony pozostaje argument, że model nie przechowuje zdjęć w sposób odpowiadający klasycznej bazie danych, lecz tworzy nowe obrazy będące rezultatem procesu generatywnego. Podobnie jak w innych postępowaniach dotyczących AI, jednym z najważniejszych zagadnień pozostaje możliwość zastosowania doktryny fair use.
Najważniejsze problemy prawne
Sprawa Getty Images przeciwko Stability AI koncentruje się wokół kilku fundamentalnych pytań. Po pierwsze, czy samo kopiowanie fotografii na potrzeby trenowania modelu AI stanowi naruszenie autorskich praw majątkowych. Po drugie, czy obrazy generowane przez model mogą zostać uznane za utwory zależne lub reprodukcję chronionych fotografii. Po trzecie, czy wykorzystywanie milionów chronionych zdjęć bez licencji może zostać uznane za transformacyjne wykorzystanie utworów w rozumieniu doktryny fair use. Po czwarte, jakie znaczenie ma pojawianie się fragmentów znaków wodnych Getty Images w obrazach generowanych przez model.
Znaczenie znaku wodnego Getty Images
Jednym z najbardziej medialnych elementów całego sporu było ujawnienie, że Stable Diffusion potrafił generować ilustracje zawierające zniekształcone napisy przypominające znak wodny Getty Images. Choć nie stanowiło to dowodu kopiowania konkretnych fotografii, dla Getty Images miało być silnym argumentem wskazującym, że model był trenowany na fotografiach pochodzących z ich komercyjnej bazy. Z kolei Stability AI wskazuje, że pojawienie się podobnych elementów może wynikać z procesu uczenia statystycznego i nie oznacza automatycznie naruszenia praw autorskich do konkretnych utworów.
Znaczenie dla prawa Unii Europejskiej
Choć postępowanie toczy się głównie przed sądami amerykańskimi i brytyjskimi, jego wynik będzie miał znaczenie również dla rynku europejskiego.
W Unii Europejskiej kwestie wykorzystywania utworów do trenowania modeli AI należy analizować przede wszystkim w świetle wyjątków dotyczących text and data mining (TDM) przewidzianych w dyrektywie DSM oraz nowych obowiązków wynikających z AI Act, które nakładają na dostawców modeli ogólnego przeznaczenia obowiązek prowadzenia polityki poszanowania praw autorskich i zapewnienia odpowiedniej transparentności w zakresie wykorzystywanych danych treningowych.
Znaczenie precedensowe
Sprawa Getty Images przeciwko Stability AI jest jednym z najważniejszych procesów dotyczących generatywnej sztucznej inteligencji. Od jej rozstrzygnięcia może zależeć:
- przyszły model licencjonowania danych treningowych,
- odpowiedzialność twórców modeli generujących obrazy,
- zakres zastosowania doktryny fair use wobec AI,
- sposób funkcjonowania rynku profesjonalnych baz zdjęć,
- relacja pomiędzy ochroną własności intelektualnej a rozwojem sztucznej inteligencji.
Wyrok może mieć wpływ nie tylko na twórców modeli graficznych, lecz także na cały sektor generatywnej AI.
Podsumowanie
Spór pomiędzy Getty Images a Stability AI wykracza daleko poza konflikt pomiędzy właścicielem bazy zdjęć a producentem modelu generatywnego. W jego centrum znajduje się pytanie o granice legalnego wykorzystywania cudzej twórczości przez sztuczną inteligencję oraz o to, czy dotychczasowe regulacje prawa autorskiego są wystarczające wobec technologii zdolnych do analizowania miliardów obrazów.
Niezależnie od ostatecznego rozstrzygnięcia, sprawa ta już dziś stanowi jeden z najważniejszych precedensów dotyczących relacji pomiędzy prawem autorskim, własnością intelektualną i rozwojem generatywnej sztucznej inteligencji.
Stan prawny na dzień: 19 sierpnia 2026 roku
Zdjęcie: magnific.com
Cyberlaw by Judyta 