Bez kategorii

Czy mogę używać AI do generowania fanartów/postaci z gier i filmów bez łamania prawa?

Czy do generowania fanartów – postaci z gier można używać sztucznej inteligencji? To zależy od kilku czynników, m.in. praw autorskich, znaków towarowych oraz sposobu wykorzystania fanartu.

Fanarty a prawo autorskie – co musisz wiedzieć?

Fanart stanowi twórczość fanów, które przedstawia postaci, światy lub motywy pochodzące z istniejących utworów — np. filmów, książek, gier, seriali, komiksów, mangi czy anime.

Postacie z gier i filmów są chronione prawem autorskim

Oryginalne postacie, światy i grafiki należą do twórców (np. Disney, Nintendo, CD Projekt). AI generujące fanart bazuje na wzorcach z istniejących obrazów – jeśli jest zbyt podobny do oryginału, może naruszać prawa autorskie.

Styl artystyczny nie jest chroniony

Możesz tworzyć coś w stylu „anime” czy „mrocznego fantasy”, ale nie możesz kopiować konkretnej postaci 1:1.

Tworzenie fanartów często mieści się w „dozwolonym użytku” (fair use), ale…

Fair use (USA) pozwala na fanarty o charakterze niekomercyjnym (np. na blogach, forach). W UE nie ma jasnych przepisów o „fair use” – twórca fanartu może być poproszony o jego usunięcie.

Firmy różnie podchodzą do fanartów

Tolerują je (np. Blizzard, Riot Games) – fanarty pomagają budować społeczność. Zakazują i usuwają je (np. Nintendo, Disney) ze względu na ścisłą ochronę praw autorskich.

Kiedy AI-generowany fanart może być legalny?

Legalne zastosowanie

  • Tworzysz oryginalną wersję postaci (alternatywny design, własny styl).
  • Używasz AI do stworzenia inspiracji, ale sam rysujesz fanart.
  • Nie sprzedajesz fanartu i nie używasz go w celach komercyjnych.
  • Tworzysz fanart na podstawie postaci w domenie publicznej (np. Sherlock Holmes, postacie z bajek braci Grimm).

Ryzykowne zastosowanie (możesz naruszyć prawo)

  • AI generuje niemal identyczną postać z gry/filmu (np. Mario, Darth Vader).
  • Sprzedajesz fanart na koszulkach, plakatach, NFT (większość firm na to nie pozwala).
  • Używasz AI do generowania grafik, które mogą wprowadzać w błąd (np. podróbki oryginalnych grafik).

Czy mogę sprzedawać AI-generowane fanarty?

Ryzyko prawne

Większość firm nie pozwala na sprzedaż fanartów (np. Nintendo aktywnie usuwa fanarty na Etsy). Niektóre firmy (np. Riot Games) tolerują fanarty, ale nie zezwalają na ich sprzedaż. Jeśli AI-generowany fanart jest bardzo podobny do oryginału, może zostać uznany za plagiat.

Jak bezpiecznie tworzyć AI-fanarty?

  • Twórz unikalne wersje postaci.
  • Unikaj nazw i logotypów firmowych (np. „Star Wars” czy „Pokémon”).
  • Sprawdź politykę danej firmy dot. fanartów – np. Blizzard pozwala na fanarty, ale Disney surowo zabrania.
  • Nie sprzedawaj AI-fanartów bez zgody właściciela praw autorskich.

Podsumowanie

  • Możesz generować AI-fanarty dla własnej zabawy i publikować je niekomercyjnie.
  • Nie możesz sprzedawać AI-fanartów bez zgody właściciela praw autorskich.
  • Firmy różnie traktują fanarty – warto sprawdzić ich politykę.

Stan prawny na dzień: 15 kwietnia 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Czy AI może kopiować istniejące dzieła i czy to jest legalne?

Czy AI może kopiować istniejące dzieła i czy to jest legalne?

To zależy od trzech kluczowych kwestii:

  •  Czy AI rzeczywiście kopiuje, czy tylko inspiruje się dziełem?
  • Czy dane treningowe AI zawierały chronione prawem autorskim materiały?
  • Czy wynik generacji jest na tyle podobny do oryginału, że narusza prawa autorskie?

Jak AI „kopiuje” dzieła?

AI nie „kopiuje” w klasycznym sensie, ale uczy się wzorców z ogromnych zbiorów danych (np. tekstów, obrazów, muzyki). Modele AI (np. ChatGPT, Midjourney, DALL·E) nie przechowują całych treści, ale generują nowe na podstawie statystycznych zależności.

Jeśli AI została wytrenowana na danych chronionych prawem autorskim i generuje bardzo podobne wyniki, może to naruszać prawa autorskie.

Czy szkolenie AI na cudzych dziełach jest legalne?

USA

Fair Use Doctrine (dozwolony użytek) może pozwalać na trenowanie AI na istniejących dziełach, jeśli służy to celom edukacyjnym lub transformacyjnym. Sprawa Getty Images vs. Stability AI dotyczyła użycia chronionych zdjęć bez zgody – Getty twierdzi, że AI narusza prawa autorskie.

Unia Europejska

Dyrektywa DSM (Digital Single Market) pozwala na trenowanie AI na chronionych dziełach tylko jeśli właściciel nie zastrzegł prawa do tego. Firmy mogą więc zablokować użycie ich dzieł do treningu AI.

Polska

Brak szczególnych regulacji i obowiązują ogólne zasady prawa autorskiego UE.

Kiedy wynik pracy AI łamie prawo?

AI generuje coś podobnego, ale nie identycznego (inspiracja)

LEGALNE

  • AI tworzy „własny” obraz, który tylko przypomina styl np. van Gogha.
  • AI generuje tekst podobny do stylu konkretnego autora, ale nie powtarza jego słów.

AI generuje coś niemal identycznego (plagiat, naruszenie praw autorskich)

NIELEGALNE

  • AI tworzy niemal identyczną kopię obrazu znanego artysty.
  • AI generuje kod/program będący kopią istniejącego oprogramowania.
  • AI odtwarza treść książki słowo w słowo.

Przykład:

  • Midjourney generujące obraz w stylu „Gwiezdnych Wojen” może naruszać prawa Lucasfilm.
  • AI generujące muzykę podobną do The Beatles – jeśli jest zbyt podobna, może zostać uznana za plagiat.

Jakie mogą być konsekwencje prawne?

  • Postępowania sądowe – np. artyści pozywający firmy oferujące AI o użycie ich dzieł w treningu modeli.
  • Blokowanie treści – platformy mogą usuwać treści naruszające prawa autorskie (np. YouTube, Instagram).
  • Odszkodowania – firmy AI mogą zostać zmuszone do zapłaty właścicielom praw autorskich.

Jak bezpiecznie korzystać z AI?

  • Sprawdzaj licencję wygenerowanych treści (np. regulaminy Midjourney, DALL·E).
  • Modyfikuj generowane treści, by uniknąć podobieństwa do istniejących dzieł.
  • Korzystaj z baz danych z wolnymi licencjami (np. Creative Commons, domena publiczna).

Podsumowanie

  • Szkolenie AI na cudzych dziełach to szara strefa – różne kraje mają różne przepisy.
  • Generowanie treści inspirowanych jest legalne, ale kopiowanie 1:1 może naruszać prawa autorskie.
  • Firmy AI są coraz częściej pozywane za użycie cudzych materiałów bez zgody.

Stan prawny na dzień: 7 kwietnia 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Czym są dzieła generowane maszynowo (Machine-Generated Works, MGW) – jak są traktowane przez prawo?

Machine-Generated Works (MGW) to utwory wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI) lub inne systemy komputerowe bez bezpośredniego twórczego wkładu człowieka. Pojęcie to jest szczególnie istotne w kontekście praw autorskich i ochrony własności intelektualnej.

Jak różne kraje traktują Machine-Generated Works?

Wielka Brytania – MGW są chronione, ale…

Wielka Brytania jest jednym z niewielu krajów, które uwzględniają MGW w prawie autorskim.

  • Copyright, Designs and Patents Act 1988 (CDPA) – przewiduje, że osoba, która „zorganizowała stworzenie utworu przez maszynę”, jest właścicielem praw autorskich.
  • W praktyce oznacza to, że jeśli AI stworzy utwór, to prawa przysługują osobie lub firmie, która uruchomiła AI i określiła jej działanie.
  • Czas ochrony: 50 lat od stworzenia dzieła (krócej niż dla dzieł człowieka – 70 lat po śmierci autora).

USA – AI-generated works nie są chronione

  • Tylko ludzkie dzieła są chronione – decyzja U.S. Copyright Office i sądów (np. Thaler vs. USCO, 2023).
  • Jeśli AI stworzyła utwór samodzielnie, dzieło należy do domeny publicznej.
  • Jeśli człowiek miał znaczący wkład, może uzyskać prawa autorskie do swojej części pracy.

Unia Europejska – brak jasnych regulacji

  • Unijne prawo autorskie (Dyrektywa DSM z 2019 r.) nie odnosi się wprost do MGW.
  • Trwają prace nad AI Act, który może uregulować kwestię odpowiedzialności za AI-generated content.
  • Na razie AI-generated works w UE nie mają ochrony prawnoautorskiej, jeśli nie ma istotnego wkładu człowieka.

Polska – brak ochrony dla MGW

  • Prawo autorskie w Polsce wymaga „działalności twórczej człowieka” – utwory AI nie mogą być chronione.
  • Możliwa ochrona dla człowieka, jeśli AI było tylko narzędziem wspomagającym.

Przyszłość Machine-Generated Works – co może się zmienić?

Nowe regulacje – AI Act w UE może wprowadzić nowe zasady dla MGW.
Spory sądowe – kolejne sprawy mogą wpłynąć na interpretację praw autorskich dla AI.
Nowe modele licencjonowania – firmy mogą wprowadzać własne zasady dotyczące praw do treści generowanych przez ich AI.

Podsumowanie

  • MGW to utwory stworzone przez AI bez twórczego wkładu człowieka.
  • Tylko Wielka Brytania uznaje MGW za chronione prawem autorskim dzieła (50 lat).
  • W USA, UE i Polsce AI-generated works nie mają ochrony prawnej, chyba że człowiek miał istotny wkład.
  • Przyszłość MGW zależy od zmian prawnych i przyszłego orzecznictwa sądów.

Stan na dzień: 3 kwietnia 2025 roku

Zdjęcie: frepik.com

Bez kategorii

Prawa do dzieł „współtworzonych” przez AI i człowieka w świetle przepisów prawa

Dzieła współtworzone przez człowieka i sztuczną inteligencję (AI) znajdują się w szarej strefie prawa autorskiego, ponieważ obecne regulacje nie dają jednoznacznej odpowiedzi na to, w jakim stopniu wkład człowieka jest wystarczający, by uznać go za autora.

Kiedy człowiek może mieć prawa do dzieła stworzonego z pomocą AI?

Aby człowiek mógł zostać uznany za autora, jego wkład musi być istotny i twórczy. Oznacza to, że człowiek musi podejmować kluczowe decyzje twórcze, np.:

  • Wybierać parametry generowania dzieła (np. skomplikowane promptowanie).
  • Modyfikować lub edytować wygenerowane dzieło (np. retusz obrazu AI, zmiany w tekście AI).
  • Łączyć elementy generowane przez AI w nową, unikalną całość.

Jeśli AI generuje dzieło w pełni automatycznie, bez istotnego wkładu człowieka, wtedy nie podlega ochronie prawnoautorskiej i może trafić do domeny publicznej.

Przepisy i stanowiska w różnych krajach

USA – AI jako narzędzie, nie twórca

U.S. Copyright Office (USCO) uznaje, że AI może być używane jako narzędzie, ale samo nie jest autorem. Jeśli człowiek wykazał „istotny twórczy wkład”, może uzyskać prawa do części dzieła. Przykład: W 2023 r. USCO odrzuciło prawa autorskie do komiksu „Zarya of the Dawn”, ponieważ ilustracje były wygenerowane przez Midjourney, a autor nie miał nad nimi pełnej kontroli.

Unia Europejska – brak jednoznacznych regulacji

Dyrektywa DSM (2019) wymaga „twórczej działalności człowieka”, ale nie określa roli AI. W przyszłości AI Act może częściowo regulować własność treści tworzonych przez AI. W niektórych krajach UE (np. Francja, Niemcy) sąd może ocenić, czy wkład człowieka był wystarczający, aby przyznać mu prawa autorskie.

Wielka Brytania – Machine-Generated Works (MGW)

Jeśli AI zostało „zorganizowane” przez człowieka, prawa autorskie przysługują osobie/firmie, która to zrobiła, na 50 lat (zamiast standardowych 70 lat po śmierci autora). Kluczowe jest, kto kontrolował proces twórczy.

Polska – AI jako narzędzie wspomagające

Prawo autorskie wymaga działalności twórczej człowieka. Jeśli AI było tylko narzędziem (np. człowiek wygenerował szkic i ręcznie poprawił), autor ma prawa do utworu. Brak ochrony dla dzieł w pełni wygenerowanych przez AI.

Przykłady zastosowań i interpretacji

Człowiek jako twórca (możliwe prawa autorskie)

Artysta używa AI do stworzenia szkicu, a następnie ręcznie go edytuje i zmienia. Pisarz generuje fragmenty tekstu przez AI i przepisuje je własnymi słowami. Muzyk wykorzystuje AI do stworzenia podkładu, ale dodaje własne melodie i aranżacje.

AI jako główny twórca (brak ochrony prawnej)

Obraz w pełni wygenerowany przez Midjourney, DALL·E lub Stable Diffusion, bez edycji. Książka napisana w całości przez ChatGPT, bez twórczej ingerencji człowieka. Piosenka skomponowana automatycznie przez AI, bez zmian ze strony muzyka.

Możliwe przyszłe regulacje

Co może się zmienić?

  • Nowe formy ochrony – np. specjalne licencje na AI-generated content.
  • Ocena „twórczego wkładu człowieka” – sądy i urzędy mogą precyzyjnie analizować wkład człowieka w proces twórczy.
  • AI Act w UE – może wprowadzić nowe zasady dotyczące własności utworów tworzonych z AI.

Stan na dzień: 27 marca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Co powinien wiedzieć przyszły właściciel serwerowni o obowiązujących przepisach prawa?

Prowadzenie serwerowni wiąże się z wieloma regulacjami prawnymi związanymi z ochroną danych, odpowiedzialnością za usługi, umowami z klientami, bezpieczeństwem systemów, a także obowiązkiem przestrzegania przepisów dotyczących ochrony środowiska i energetyki. Oto kluczowe aspekty prawne, które przyszły właściciel serwerowni powinien wziąć pod uwagę:

Ochrona danych osobowych (RODO)

Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych (RODO) (GDPR) reguluje sposób przechowywania, przetwarzania i udostępniania danych osobowych. Jeśli serwerownia przechowuje dane klientów, w tym dane osobowe, musisz przestrzegać poniższych zasad:

  • Zgoda i cel przetwarzania – musisz posiadać zgodę klientów na przetwarzanie ich danych oraz określić cel przetwarzania.
  • Bezpieczeństwo danych – zapewnienie odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych (np. szyfrowanie danych, kontrola dostępu) w celu ochrony danych przed naruszeniem.
  • Przejrzystość – klient musi być informowany o tym, jak jego dane są przetwarzane.
  • Obowiązki w przypadku naruszenia – w przypadku wycieku danych musisz zgłosić to odpowiednim organom w ciągu 72 godzin.

Prawo cywilne i umowy

Umowy z klientami – Właściciel serwerowni powinien posiadać precyzyjne umowy regulujące warunki korzystania z usług (np. hostingowych, cloud computing). Umowy te powinny określać:

  • Zakres usług (np. dostępność, zasoby, czas reakcji na awarie).
  • Odpowiedzialność (np. za straty spowodowane awarią systemu, gwarancje dostępności usług).
  • Zasady rozwiązania umowy (np. wypowiedzenie umowy, procedury przeniesienia danych).

Jeśli serwerownia korzysta z oprogramowania osób trzecich (np. systemów operacyjnych, baz danych), należy zadbać o zgodność z licencjami (open-source, komercyjne licencje) i warunkami korzystania z oprogramowania.

Prawo własności intelektualnej

W przypadku przechowywania treści objętych prawami autorskimi (np. filmy, oprogramowanie, dane użytkowników), należy przestrzegać przepisów prawa autorskiego, w tym zapewnić odpowiednią licencję na przechowywanie i udostępnianie takich materiałów.

Ochrona danych w chmurze (Cloud Computing)

Model chmurowy – jeśli serwerownia oferuje usługi chmurowe, należy zadbać o:

  • Przejrzystość usług – klient musi wiedzieć, gdzie i jak przechowywane są jego dane (np. w przypadku międzynarodowego przechowywania danych, jakie przepisy obowiązują w danym kraju).
  • Umowy SLA (Service Level Agreements) – określają poziom usług, czas reakcji, dostępność systemów, odpowiedzialność za awarie.
  • Bezpieczeństwo danych – zapewnienie ochrony danych klientów, w tym zgodności z RODO i innymi przepisami dotyczącymi ochrony danych w różnych krajach.

Przepisy dotyczące energii i środowiska

Zużycie energii i emisja CO2 

Serwerownie, szczególnie duże, zużywają dużą ilość energii, co wiąże się z obowiązkami dotyczącymi ochrony środowiska. Warto zapoznać się z przepisami dotyczącymi:

  • Efektywności energetycznej – serwerownie muszą działać w sposób zrównoważony pod kątem zużycia energii.
  • Zielona energia – niektóre przepisy mogą nakładać obowiązek korzystania z odnawialnych źródeł energii (np. w UE).
  • Gospodarka odpadami – odpowiednia utylizacja sprzętu elektronicznego (np. serwerów, dysków twardych).

Przepisy dotyczące cyberbezpieczeństwa

Ochrona przed atakami – właściciel serwerowni powinien wprowadzić odpowiednie środki ochrony przed atakami (np. DDoS), w tym zapory sieciowe, systemy wykrywania intruzów, monitorowanie dostępu.
Zarządzanie incydentami – w razie naruszenia bezpieczeństwa danych musisz mieć procedury reagowania, które obejmują:

  • Zgłaszanie naruszeń (w przypadku RODO).
  • Informowanie klientów o naruszeniu bezpieczeństwa.
  • Przeprowadzanie audytów i testów bezpieczeństwa.

Prawo telekomunikacyjne i usługi internetowe

Zgodność z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną, serwerownia, która świadczy usługi internetowe (np. hosting, przechowywanie danych, chmurę) musi przestrzegać przepisów regulujących świadczenie usług drogą elektroniczną, w tym:

  • Zasady przechowywania danych (np. zasady przechowywania danych osobowych, cookies).
  • Prawo do bycia zapomnianym – w przypadku przechowywania danych osobowych musisz umożliwić ich usunięcie na żądanie użytkownika.

Monitoring i kontrola

Monitoring fizyczny serwerowni oraz monitorowanie aktywności użytkowników (np. logowanie dostępu) wiąże się z jednoczesnym obowiązkami dotyczącymi ochrony prywatności.
Należy zapewnić, aby tylko uprawnione osoby posiadały dostęp do wrażliwych danych.

Podsumowanie

Przyszły właściciel serwerowni powinien znać i przestrzegać przepisów dotyczących:

  • Ochrony danych osobowych (RODO).
  • Zawierania umów z klientami (zawartość, odpowiedzialność, SLA).
  • Ochrony własności intelektualnej.
  • Przepisów związanych z usługami chmurowymi.
  • Przepisów związanych z bezpieczeństwem i ochroną środowiska.
  • Cyberbezpieczeństwa i ochrony przed atakami.
  • Przepisów telekomunikacyjnych i świadczenia usług drogą elektroniczną.

Stan prawny na dzień: 18 marca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Cyberprzemoc z perspektywy prawnej – debata z młodzieżą, 14.03.2025 r.

Cyberprzemoc wśród młodzieży – nie bądź obojętny!❌

⚖️Jutro odbędzie się IX Dzień Edukacji Prawnej, a już dzisiaj wzięłam udział w debacie z #PolskaPolicja na temat cyberprzemocy wśród młodzieży. Spotkania w szkołach są zawsze bardzo inspirujące.👩‍💻 Dziękuję za zaproszenie.

Hejt, wyśmiewanie, groźby, udostępnianie kompromitujących zdjęć, fałszywe konta, stalking… To codzienność wielu młodych ludzi w sieci. Cyberprzemoc rani tak samo jak ta w realnym świecie – a czasem nawet bardziej.

Rozmawiajmy z młodzieżą. Reagujmy. Wspierajmy.

👉 Jeśli widzisz przemoc w sieci – zgłoś to.

👉 Jeśli doświadczasz hejtu – nie bój się prosić o pomoc.

Razem możemy stworzyć bezpieczniejszą przestrzeń online!🔒

#EdukacjaPrawna#StopCyberprzemocy#BezpiecznyInternet#NieHejtuje

Bez kategorii

Prawo w centrach danych – co powinien wiedzieć właściciel?

Właściciel centrum danych (data center) powinien znać kluczowe regulacje prawne, aby uniknąć kar finansowych, odpowiedzialności prawnej i problemów z klientami.

Ochrona Danych i Prywatność

Centra danych przechowują ogromne ilości informacji, od danych osobowych po poufne informacje firmowe. Muszą przestrzegać przepisów dotyczących ochrony danych.

RODO (GDPR) – jeśli centrum działa w UE lub obsługuje klientów z UE

  • Obowiązek ochrony danych osobowych.
  • Przechowywanie danych tylko przez określony czas.
  • Możliwość usunięcia danych na żądanie użytkownika („prawo do bycia zapomnianym”).
  • Zgłoszenie naruszenia danych do organów nadzorczych w ciągu 72 godzin.
  • Wysokie kary: do 20 mln EUR lub 4% globalnego obrotu firmy.

Ustawa o ochronie danych osobowych (Polska)

Zgodna z RODO, dodatkowo określa zasady dla polskich firm.

HIPAA (USA) – jeśli centrum danych obsługuje dane medyczne

Surowe zasady przechowywania i przetwarzania danych pacjentów.

PCI-DSS – jeśli przechowywane są dane kart płatniczych

Obowiązek szyfrowania danych finansowych.

Odpowiedzialność za Przechowywane Treści

Centrum danych może być pośrednikiem w przechowywaniu treści klientów, ale czy ponosi za nie odpowiedzialność?

Safe Harbor / Odpowiedzialność pośrednika

W UE i USA istnieją przepisy chroniące dostawców usług hostingowych, jeśli nie wiedzą o nielegalnych treściach przechowywanych przez klientów. Jeśli centrum danych zostanie poinformowane o naruszeniu prawa (np. piractwo, pornografia nielegalna, dane wykradzione), MUSI zareagować – np. usunąć treści. W UE obowiązuje Dyrektywa o Usługach Cyfrowych (DSA), która reguluje odpowiedzialność platform internetowych i centrów danych.

Jak unikać problemów?

Należy tworzyć jasne regulaminy dla klientów, procedury zgłaszania nielegalnych treści i monitorować wykorzystywania zasobów (np. duże transfery mogą wskazywać na hosting pirackich treści).

Wymogi dotyczące bezpieczeństwa (Cyberbezpieczeństwo)

Centra danych mogą być celem ataków hakerskich – wyciek danych może prowadzić do pozwów i kar finansowych.

NIS2 (UE) – Dyrektywa o bezpieczeństwie sieci i informacji

Centra danych mogą zostać uznane za kluczową infrastrukturę IT i muszą wdrożyć zaawansowane środki ochrony. Obowiązek raportowania cyberataków.

Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Polska)

Dotyczy firm strategicznych dla bezpieczeństwa państwa – niektóre centra danych mogą się do nich zaliczać.

Zabezpieczenia, które warto wdrożyć:

  • Szyfrowanie przechowywanych danych.
  • Systemy zapobiegania atakom (firewalle, IDS/IPS).
  • Regularne testy penetracyjne.

Regulacje Energetyczne i Środowiskowe

Ograniczenia emisji CO₂ i zużycia energii

UE wprowadza przepisy wymuszające redukcję śladu węglowego. Centra danych zużywają ogromne ilości energii – mogą być objęte specjalnymi regulacjami ekologicznymi.

Zielona energia i certyfikaty

W niektórych krajach korzystanie z energii odnawialnej umożliwia skorzystanie z ulg podatkowych.

Umowy i Regulaminy dla Klientów

Właściciel centrum danych powinien dobrze skonstruować umowy z klientami, aby uniknąć niejasności i sporów prawnych.

SLA (Service Level Agreement – Umowa o Poziomie Usług)

Określa gwarantowany czas działania (np. 99,99% uptime). Ustala kary umowne za przerwy w działaniu usług.

Regulamin korzystania z usług

Regulamin korzystania z usług powinien obejmować – zasady przechowywania danych, obowiązki klientów dotyczące bezpieczeństwa, procedury zgłaszania problemów i naruszeń prawa.

Możliwe Konsekwencje Prawne dla Właściciela

  • Grzywny i kary za naruszenie RODO lub przepisów cyberbezpieczeństwa.
  • Pozwy od klientów za awarie lub utratę danych.
  • Konsekwencje prawne za przechowywanie nielegalnych treści (np. naruszenia praw autorskich, dane nielegalne).
  • Problemy z regulatorami rynku (np. UODO, UKE, Komisja Europejska).

Stan prawny na dzień: 13 marca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Serwerownia vs. Centrum Danych – czym się różnią?

Chociaż terminy serwerownia i centrum danych (data center) są czasem używane zamiennie, mają różne znaczenia i skalę działania.

Serwerownia

Serwerownia to pomieszczenie lub niewielka infrastruktura, w której znajdują się serwery i urządzenia sieciowe. Jest ona zazwyczaj częścią większej organizacji (np. firmy, uczelni, instytucji).

Cechy serwerowni:

  • Lokalna skala – obsługuje jedną organizację, np. firmę czy instytucję.
  • Mniejsza infrastruktura – zwykle od kilku do kilkudziesięciu serwerów.
  • Podstawowe zabezpieczenia – klimatyzacja, zasilanie awaryjne (UPS), monitoring.
  • Brak usług komercyjnych – serwerownia nie oferuje publicznych usług hostingowych.

Przykłady serwerowni:

  • Serwerownia w firmie obsługująca systemy księgowe i e-mail.
  • Serwerownia na uczelni przechowująca dane studentów.

Centrum Danych (Data Center)

Centrum danych to duża, profesjonalna infrastruktura, która może obsługiwać wiele organizacji i klientów na całym świecie.

Cechy centrum danych:

  • Duża skala – może zajmować całe budynki i przechowywać setki tysięcy serwerów.
  • Zaawansowana infrastruktura – redundantne systemy chłodzenia, zasilania, ochrony przeciwpożarowej.
  • Dostępność 24/7 – zapewnia ciągłość działania dla wielu klientów.
  • Usługi w chmurze – oferuje hosting, przechowywanie danych, obliczenia w chmurze.

Przykłady centrów danych:

  • Google Data Centers – obsługuje Google Search, YouTube, Gmail.
  • Amazon AWS Data Centers – zapewnia moc obliczeniową dla milionów klientów.
  • Equinix Data Centers – globalny dostawca kolokacji i chmury.

Podsumowanie

Serwerownia to lokalne rozwiązanie dla firm i instytucji, a centrum danych to profesjonalna infrastruktura obsługująca miliony użytkowników i globalne usługi.

Stan na dzień: 11 marca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Współpraca organów ścigania w zakresie cyberprzestępczości

Cechą charakterystyczną cyberprzestępczości jest to, że sprawcy takich przestępstw często działają w różnych krajach (jurysdykcjach) i wykorzystują infrastrukturę rozproszoną po całym świecie. Na współpracę międzynarodową składa się szereg mechanizmów, stosowana jest przez liczne organizacje i wykorzystuje się różnorakie narzędzie po to, aby skutecznie przeciwdziałać cyberprzestępczości. 

Organizacje i inicjatywy międzynarodowe

Interpol 

Interpol koordynuje międzynarodowe działania przeciwko cyberprzestępstwom, wspiera wymianę informacji między krajami i oferuje wsparcie techniczne. W strukturze Interpol-u znajduje się Cybercrime Operational Desk, który specjalizuje się w wykrywaniu i zwalczaniu cyberprzestępczości. Interpol prowadzi specjalistyczne projekty np. Cyber Fusion Centre, które łączą dane z różnych krajów w celu śledzenia globalnych kampanii cyberprzestępczych. 

Europol 

Europol wspiera kraje Unii Europejskiej w zwalczaniu cyberprzestępczości poprzez wymianę danych, koordynację działań i analizy techniczne. W strukturze Europol-u znajduje się EC3 (European Cybercrime Center) Centrum ds. Cyberprzestępczości, które zajmuje się atakami na infrastrukturę krytyczną, handel narkotykami, bronią i danymi w darknecie, przestępstwami związanymi z ransomware i oszustwami internetowymi. 

GLACY+ (Global Action on Cybercrime)

Inicjatywa podjęta przez Unię Europejską i realizowana przez Radę Europy, która wspomaga kraje rozwijające się wprowadzać skuteczne ramy prawne i techniczne do walki z cyberprzestępczością. 

CERT (Computer Emergency Response Teams)

Każdy kraj posiada swój zespół CERT lub CSIRT, który współpracuje z innymi państwami w zakresie wymiany informacji o zagrożeniach, analizie technicznej i zapobieganiu atakom. 

Umowy międzynarodowe i regulacje prawne

Konwencja budapesztańska o cyberprzestępczości z 2001 roku 

Konwencja stanowi najważniejszy międzynarodowy akt dotyczący zwalczania cyberprzestępczości. W jej treści ustalono definicje cyberprzestępstw np. hackingu, phishingu), ustalono procedury współpracy, tj. szybka wymiana informacji, zabezpieczanie dowodów elektronicznych i wzajemna pomoc prawna. Sygnatariuszami tej Konwencji jest ponad 60 państw z całego świata, w tym np. USA i Kanada. 

Regulacje Unii Europejskiej 

Wśród przepisów Unii Europejskiej, które dotyczą cyberprzestępczości i cyberbezpieczeństwa wymienić należy Dyrektywę NIS (Network and Information Security Directive, która nakłada na kraje UE obowiązek współpracy w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz wymiany informacji o zagrożeniach. Innym aktem, który odnosi się do przypadków, gdy dochodzi do wycieku danych i obowiązku współpracy jest Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych (RODO). 

Wzajemna pomoc prawna (MLAT) 

Wiele krajów korzysta z umów o wzajemnej pomocy prawnej (Mutual Legal Assistance Treaties), które umożliwiają szybkie przekazywanie informacji o przestępstwach, dostęp do dowodów znajdujących się na serwerach w innych krajach. 

Sposoby współpracy organów ścigania

Wymiana informacji w czasie rzeczywistym

Wiele krajów korzysta z systemów takich jak 24/7 Network, które umożliwiają szybkie przekazywanie informacji o cyberatakach. Narzędzia, takie jak SIENA (Europol), pozwalają na bezpieczne udostępnianie danych między krajami UE.

Zabezpieczanie dowodów elektronicznych

Organy ścigania często muszą współpracować z dostawcami usług IT (np. Google, Amazon, Facebook) w celu uzyskania danych znajdujących się na zagranicznych serwerach.

W przypadku firm zlokalizowanych w USA stosuje się np. przepisy CLOUD Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data).

Operacje międzynarodowe

Przykłady udanych działań międzynarodowych:

  • Emotet: Wspólne działanie Europolu, Interpolu i USA doprowadziło do zneutralizowania jednej z największych sieci botnetów na świecie.
  • Darknet Marketplaces: Wielonarodowe operacje (np. zamknięcie „Silk Road” i „Hydra Market”) dzięki współpracy wielu krajów.

Wyzwania w międzynarodowej współpracy

  • Różnice w przepisach prawnych: Każdy kraj ma swoje własne regulacje dotyczące cyberprzestępczości i prywatności, co utrudnia szybkie działania. Niektóre państwa nie są stroną Konwencji Budapeszteńskiej, co ogranicza ich zaangażowanie.
  • Jurysdykcja nad danymi: Dane przechowywane w chmurze mogą znajdować się na serwerach w wielu różnych krajach, co komplikuje ustalanie, które prawo ma zastosowanie.
  • Opóźnienia proceduralne: Tradycyjne mechanizmy pomocy prawnej (MLAT) są czasochłonne i nie zawsze dostosowane do szybkiego tempa cyberprzestępczości.

Rola przedsiębiorców w międzynarodowej współpracy

Przedsiębiorcy, szczególnie w branży IT, często współpracują z organami ścigania, udostępniając dane i wspierając analizy techniczne. Firmy takie jak Google, Microsoft czy Amazon mają dedykowane zespoły zajmujące się współpracą z organami ścigania na całym świecie.

Stan prawny na dzień: 6 lutego 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Jak zabezpieczyć interesy w umowie z dostawcą usług IT np. usług chmurowych? 

Zabezpieczenie interesów w umowie z dostawcą usług IT, w tym usług chmurowych, wymaga szczególnej uwagi co do zapisów dotyczących odpowiedzialności, bezpieczeństwa danych, dostępności usług i zgodności z prawem. 

Oto kluczowe elementy, na które warto zwrócić uwagę przed zawarciem umowy: 

Zakres usług

Przede wszystkim należy precyzyjnie określić przedmiot umowy, w tym zakres usług. Warto określić w umowie minimalny poziom jakości usług, np. dostępność systemu (np. 99%) oraz czas reakcji na awarie.

Bezpieczeństwo danych

Biorąc pod uwagę standardy bezpieczeństwa można wymagać, aby dostawca stosował uznane standardy bezpieczeństwa, np. ISO 27001 lub NIST. Warto zapewnić sobie szyfrowanie danych i częstotliwość wykonywania kopii zapasowych danych oraz to, w jakim czasie po awarii będą one przywracane.

Ochrona danych osobowych

Jeśli dostawca przetwarza dane osobowe w Twoim imieniu, konieczna jest umowa o powierzenie danych osobowych zgodna z RODO. Umowa powinna obejmować takie zagadnienia jak – cel i zakres przetwarzania danych, obowiązki dostawcy i możliwość przeprowadzania audytów zgodności. 

Należy ustalić, gdzie fizycznie znajdują się serwery, ponieważ dane mogą podlegać różnym przepisom prawa w zależności od kraju ich przechowywania. 

Odpowiedzialność i odszkodowania 

Należy zwracać uwagę na limity odpowiedzialności, które podlegają negocjacjom, gdyż klauzule umowne mogą znacznie ograniczać odpowiedzialność dostawcy. 

W razie pojawienia się szkód, warto przewidzieć odpowiedzialność dostawcy za szkody spowodowane utratą danych, przestojów systemu lub naruszenia bezpieczeństwa. 

Dostępność i awarie 

W umowie można wynegocjować maksymalny czas na przywrócenie działania systemu po awarii (Recovery Time Objective, RTO) oraz obowiązek dostawcy obejmujący przedstawianie raportów o stanie usług i informowanie o problemach na bieżąco. 

Kontrola i audyty 

W umowie można ustalić możliwość przeprowadzania audytów bezpieczeństwa oraz częstotliwość raportowania przez dostawcę zgodności z umową i standardami bezpieczeństwa. 

Prywatność i przechowywanie danych 

W umowie powinno się znaleźć uzgodnienie dotyczące dostępu do danych w każdym czasie, sposobu postępowania z danymi po zakończeniu współpracy i zasad przenoszenia danych do innego dostawcy. 

Rozwiązania umowy i migracja danych

Ważnym elementem umowy jest ustalenie dotyczące sytuacji, kiedy każda ze stron może rozwiązać umowę. Warto wymagać, aby dostawca wspierał proces migracji danych w przypadku zakończenia współpracy i określić należy, jak długo będą świadczone usługi po rozwiązaniu umowy, by umożliwić płynne przejście do nowego dostawcy. 

Postanowienia końcowe w umowie

W postanowieniach końcowych umowy zwykle określone jest prawo właściwe, które będzie regulować umowę oraz sądy właściwe do rozstrzygania sporów, co jest szczególnie istotne w przypadku dostawców zagranicznych. 

Warto zadbać o to, aby dostawca posiadał odpowiednie ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej i aby zobowiązał się do zachowania w poufności danych i informacji biznesowych (tajemnica przedsiębiorstwa). 

W razie wątpliwości warto rozważyć przed podpisaniem umowy konsultację jej treści z prawnikiem.

Stan na dzień: 4 luty 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com