Autor: Judyta Kasperkiewicz

Jestem adwokatką, blogerką i podróżniczką. Prowadzę dwa blogi prawnicze: "Angielskie Prawo dla Polaków" (od 2014 roku) oraz "Cyberlaw by Judyta" – blog o cyberprzestępczości, prawie własności intelektualnej i prawie nowych technologii. Udzielam porad prawnych w ramach prowadzonej przeze mnie kancelarii EPOQUE Kancelaria Adwokacka. Obsługuję klientów zarówno w kraju, jak i za granicą. Kontakt: judyta.kasperkiewicz@adwokatura.pl. Specjalizuję się w prawie i nowych technologiach, zarówno w aspekcie zawodowym, jak i naukowym. Główne obszary moich zainteresowań to: 1) prawo karne i cyberprzestępczość (przestępczość karnogospodarcza i karnoskarbowa, oszustwa komputerowe, phishing, hacking, ransomware, cyberstalking, cyberbullying, przestępstwa kryptowalutowe i inne), 2) prawo nowych technologii (e-commerce, startupy, FinTech, RegTech, 3) prawo własności intelektualnej (znaki towarowe, wzory przemysłowe, doradztwo dla branży kreatywnej, w tym oferującej odzież, perfumy i biżuterię)
e-sport

Jakie zapisy w kontrakcie z organizacją e-sportową są korzystne dla gracza?

Judyta Kasperkiewicz

Podpisanie kontraktu z organizacją e-sportową to kluczowy moment w karierze każdego gracza. Aby uniknąć niekorzystnych warunków, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych zapisów w umowie.

Wynagrodzenie i podział nagród

Stałe wynagrodzenie – organizacja powinna zagwarantować miesięczną pensję, niezależnie od wyników w turniejach.
Podział nagród z turniejów – ważne jest, aby gracz dokładnie wiedział, jaka część nagrody turniejowej trafia do niego, a jaka do organizacji. Standardowe podziały to np. 80/20 (80% dla gracza, 20% dla organizacji).
Premie i bonusy – umowa powinna określać, czy gracz otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie za osiągnięcia w turniejach, awanse do play-offów czy działania marketingowe.
Opłaty turniejowe i wydatki – kto pokrywa koszty wpisowego, podróży, zakwaterowania i sprzętu?

Obowiązki organizacji wobec gracza

Organizacja powinna jasno określić, co zapewnia graczowi w trakcie trwania kontraktu:
Sprzęt i infrastruktura – czy organizacja zapewnia komputery, monitory, gamingowe fotele, słuchawki?
Zakwaterowanie i utrzymanie – jeśli gracz mieszka w gaming house, kto płaci za czynsz i jedzenie?
Sztab szkoleniowy – czy gracz ma dostęp do trenera, analityka, psychologa sportowego lub dietetyka?
Obsługa prawna – czy organizacja zapewnia wsparcie prawne w razie sporów lub kontraktów sponsorskich?

Prawa do wizerunku i social media

Kto ma prawa do wizerunku gracza? – czy organizacja może wykorzystywać wizerunek gracza do promowania sponsorów?
Czy gracz może streamować? – niektóre organizacje wymagają, aby gracze streamowali wyłącznie na określonych platformach lub z określoną częstotliwością.
Czy gracz może współpracować z innymi markami? – ważne, aby organizacja nie blokowała indywidualnych sponsorów gracza.

Warunki rozwiązania kontraktu

Kiedy można zerwać umowę?
Umowa powinna określać, w jakich sytuacjach można ją zakończyć, np.:

  • Jeśli organizacja nie wypłaca wynagrodzenia przez określony czas.
  • Jeśli gracz nie spełnia określonych wymagań (np. niska aktywność w turniejach).
  • Jeśli organizacja nie zapewnia obiecanych świadczeń.

Kary za zerwanie kontraktu
Niektóre organizacje stosują:

  • Klauzule wykupu – jeśli gracz chce przejść do innej drużyny, nowy pracodawca musi zapłacić kwotę odstępnego.
  • Zakaz konkurencji – czasowy zakaz dołączenia do innej drużyny po zakończeniu kontraktu.

Obowiązki gracza wobec organizacji

Gracz powinien wiedzieć, czego oczekuje od niego organizacja:
Udział w turniejach – gracz powinien wiedzieć, ile turniejów rocznie ma obowiązek rozegrać.
Obecność w mediach społecznościowych – niektóre organizacje wymagają określonej liczby postów promujących sponsorów.
Zakaz niewłaściwego zachowania – organizacje często mają zapisy dotyczące zachowania w mediach społecznościowych i podczas rozgrywek (np. zakaz obraźliwych wypowiedzi, cheatowania).

Podsumowanie tego, co powinno znaleźć się w korzystnym kontrakcie?

  • Jasno określone wynagrodzenie i podział nagród
  • Pełna lista świadczeń od organizacji (sprzęt, zakwaterowanie, wsparcie trenerskie)
  • Prawa do wizerunku i możliwość streamowania
  • Warunki rozwiązania umowy i ewentualne kary
  • Zakres obowiązków gracza

Wskazówka: Zawsze warto skonsultować umowę z prawnikiem, aby uniknąć ukrytych zobowiązań.

Stan na dzień: 10 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Prawo karne | Criminal Law, Sztuczna inteligencja | Artificial Intelligence

⚖️🤖Sztuczna inteligencja (AI) w służbie wymiaru sprawiedliwości?

Judyta Kasperkiewicz

Tuż nie kwestia przyszłości, a polska rzeczywistość.

W komunikacie Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga z 4 czerwca 2025 roku potwierdzono, że do analizy zabezpieczonych nagrań „używane są nowoczesne narzędzia oparte na sztucznej inteligencji.”

To — jak się wydaje — pierwszy przypadek, w którym organy ścigania w Polsce oficjalnie korzystają z AI w toku postępowania przygotowawczego.

W związku z tym pojawiają się pytania:
➡ Jakie dokładnie narzędzie zostało użyte?
➡ Czy zaprojektował je podmiot zewnętrzny?
➡ Jakie dane trenowały ten system i kto je nadzorował?
➡ Na jakiej podstawie prawnej oparto jego zastosowanie?

Transparentność, rozliczalność i zgodność z prawem — te kwestie stają się kluczowe.

Czy jesteśmy gotowi na narzędzia sztucznej inteligencji na salach rozpraw?

Wnioski o udzielenie informacji publicznej już się piszą!

Link do komunikatu: https://www.gov.pl/web/po-warszawa-praga/komunikat-w-sledztwie-3042-1ds12026

Stan na dzień: 9 czerwca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

e-sport

Turniej gier komputerowych a prawo – co warto wiedzieć? Cz. 2.

Judyta Kasperkiewicz

Prawo autorskie – czy można organizować turniej na czyjejś grze?

  • Większość gier jest chroniona prawem autorskim – ich właściciel (np. Riot Games, Valve, Blizzard) może określać zasady użycia.
  • Niektóre firmy pozwalają na organizację turniejów bez zgody, ale tylko niekomercyjnie (np. dla znajomych).
  • Większe turnieje (z nagrodami, płatnym wstępem, sponsorami) mogą wymagać licencji od właściciela gry.

Przykład: Riot Games wymaga zgody na turnieje League of Legends z pulą nagród powyżej 10 000$.

Czy turniej gier komputerowych to hazard?

  • W Polsce i UE turnieje e-sportowe nie są uznawane za hazard, jeśli:
  • Zwycięstwo zależy od umiejętności gracza, a nie losowości.
  • Uczestnicy nie muszą płacić za udział – inaczej mogłoby to być traktowane jako gra losowa.

Uwaga: Jeśli w turnieju występuje element losowy (np. losowanie przeciwników z nagrodami), może podlegać pod ustawę o grach hazardowych i wymagać zgody urzędu skarbowego.

Regulamin turnieju – co musi zawierać?

Organizatorzy powinni stworzyć regulamin, który określa:

  • Zasady rozgrywek (format, tryb gry, dozwolone ustawienia),
  • Warunki uczestnictwa (np. minimalny wiek, zgoda rodziców dla niepełnoletnich),
  • Nagrody (wartość, sposób przyznawania, opodatkowanie),
  • Ochronę danych osobowych (RODO) – jak będą przetwarzane dane graczy.

Nagrody i podatki

Czy trzeba płacić podatek od nagród?

W Polsce nagrody w konkursach e-sportowych do 2000 zł są zwolnione z podatku. Jeśli nagroda przekracza ten próg, organizator musi odprowadzić 10% podatku dochodowego.

Streaming turnieju – co z prawami do transmisji?

Jeśli turniej jest transmitowany (np. Twitch, YouTube), organizator powinien:

  • Sprawdzić, czy właściciel gry nie zakazuje transmisji turniejów bez zgody,
  • Upewnić się, że używa legalnej muzyki (prawo autorskie do soundtracków może podlegać blokadzie DMCA),
  • Określić, kto ma prawa do transmisji – organizator czy uczestnicy.

Podsumowanie

  • Możesz organizować turniej, ale jeśli jest komercyjny, sprawdź wymagania licencyjne.
  • Unikaj elementów losowych, aby turniej nie podlegał pod prawo hazardowe.
  • Nagrody powyżej 200 zł wymagają odprowadzenia podatku.
  • Streaming turnieju powinien uwzględniać prawa autorskie do gry i muzyki.

Planujesz turniej? Zadbaj o regulamin, legalność gry i podatki.

Stan na dzień: 5 czerwca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

e-sport

Turniej gier komputerowych a prawo – co warto wiedzieć? Cz. 1.

Judyta Kasperkiewicz

Organizacja turnieju gamingowego (e-sportowego) wiąże się z pewnymi obostrzeniami prawnymi, szczególnie jeśli dotyczy nagród pieniężnych, praw autorskich do gier oraz przepisów podatkowych. Należy rozważyć przepisy dotyczące prawa autorskiego, regulacji e-sportowych, przepisów hazardowych oraz ochrony danych osobowych.

Czy organizacja turnieju e-sportowego jest legalna?

Tak, ale trzeba uwzględnić:

  • Licencje na gry – Organizatorzy muszą upewnić się, że mają prawo do używania danej gry w turnieju (niektóre firmy wymagają zgody).
  • Nagrody pieniężne w kontekście prawa hazardowego – Jeśli wynik turnieju zależy wyłącznie od umiejętności, nie jest to hazard.
  • Podatki od nagród – W Polsce nagrody powyżej 2000 zł podlegają 10% podatkowi dochodowemu.
  • Ochrona danych osobowych (RODO) – Dotyczy rejestracji graczy i przetwarzania ich danych.
  • Regulamin turnieju – Musi jasno określać zasady udziału i przyznawania nagród.

Turniej e-sportowy a hazard 

W Polsce gry losowe (loterie, zakłady bukmacherskie) wymagają zgody Ministerstwa Finansów.
Turniej nie jest formą hazardu, jeśli:

  • Zwycięstwo zależy od umiejętności graczy, a nie przypadku.
  • Organizator nie pobiera wpisowego lub wpisowe nie jest przeznaczane na pulę nagród.

 Jeśli wynik zależy od losowania lub opłata wpisowa przeznaczona jest na nagrody → może być uznane za hazard.

Wpisowe i nagrody – jak to wygląda prawnie?

  • Bezpłatne turnieje – brak problemów prawnych.
  • Turnieje z wpisowym – mogą być uznane za grę hazardową, jeśli wpisowe finansuje nagrody.
  • Nagrody w gotówce lub sprzęcie – nagrody powyżej 2000 zł wymagają zapłaty 10% podatku.

Rozwiązanie: Jeśli turniej ma wpisowe, ale nagrody są sponsorowane, a nie finansowane z opłat uczestników, nie podlega pod ustawę hazardową.

Licencje na gry – czy można organizować turniej bez zgody twórców?

  • Niektóre gry wymagają zgody wydawcy (np. FIFA, Call of Duty).
  • Gry typu open-source lub z licencją e-sportową często pozwalają na organizację turniejów bez dodatkowej zgody.
  • Wielkie turnieje często współpracują z wydawcami gier (np. Riot Games w przypadku LoL-a).

Inne kwestie prawne

RODO – Jeśli zbierasz dane uczestników, musisz mieć zgodę na ich przetwarzanie.
Prawa do transmisji – Streamowanie turnieju może wymagać zgody na użycie muzyki i elementów gry.
Zasady fair play – Organizator może odpowiadać za oszustwa (np. używanie cheatów, konta smurf).

Podsumowanie

  • Turnieje e-sportowe są legalne, ale trzeba uważać na prawo hazardowe i licencje do gier.
  • Wpisowe nie może finansować nagród, jeśli chcesz uniknąć problemów z hazardem.
  • Podatek od nagród – 10% przy wartości powyżej 2000 zł.
  • RODO, prawa autorskie i transmisje – organizator musi przestrzegać przepisów.

Jak najlepiej zorganizować turniej? Pod względem obowiązujących przepisów prawa optymalnym rozwiązaniem (aby uniknąć wątpliwości i problemów) jest zorganizowanie bezpłatnego turnieju lub sponsorowanej rozgrywki.

Stan na dzień: 3 czerwca 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Cyberprzestępczość | Cybercrime

VPN a prawo

Judyta Kasperkiewicz

VPN a prawo – czy korzystanie z VPN jest legalne?

VPN (Virtual Private Network) to narzędzie, które szyfruje połączenie internetowe i ukrywa adres IP użytkownika. W większości krajów VPN jest legalny, ale jego użycie może podlegać pewnym ograniczeniom.

Czy korzystanie z VPN jest legalne?

W większości krajów (np. UE, USA, Polska) VPN jest legalny, jeśli nie służy do nielegalnych działań.
W niektórych krajach VPN jest zakazany lub kontrolowany, np.:

  • Chiny – dostępne są tylko rządowe VPN-y.
  • Rosja – blokada niezatwierdzonych VPN-ów.
  • Iran, Korea Północna – korzystanie z VPN może grozić karą.
  • ZEA, Oman – VPN nielegalny dla osób prywatnych, firmy mogą używać zatwierdzonych usług.

Kiedy używanie VPN może być nielegalne?

Jeśli VPN służy do łamania prawa, np.:

  • Omijania blokad regionalnych w serwisach VOD (np. Netflix, BBC iPlayer),
  • Działalności cyberprzestępczej (hacking, oszustwa),
  • Handlu narkotykami, nielegalnym streamingiem, dark web.

Podsumowanie: VPN to legalne narzędzie ochrony prywatności, ale jego nielegalne użycie podlega karze, podobnie jak inne technologie (np. samochód może służyć do legalnej jazdy lub do ucieczki z miejsca przestępstwa).

VPN a RODO (w Unii Europejskiej)

W UE VPN jest zgodny z RODO, jeśli chroni dane użytkownika i nie narusza praw innych osób. Firmy oferujące VPN muszą informować o przetwarzaniu danych użytkowników.

Uwaga! Niektóre bezpłatne VPN-y mogą gromadzić i sprzedawać dane użytkowników, dlatego wybieraj zweryfikowane usługi.

Czy VPN chroni przed ściganiem prawnym?

  • Nie daje pełnej anonimowości – dostawcy VPN mogą przechowywać logi i współpracować z organami ścigania.
  • Prawo krajowe nadal obowiązuje – jeśli złamiesz prawo, VPN nie uchroni cię przed konsekwencjami.

Podsumowanie

  • VPN jest legalny w większości krajów, ale może być blokowany w autorytarnych państwach.
  • Nielegalne działania z użyciem VPN nadal podlegają karze.
  • W UE VPN działa zgodnie z RODO, ale warto wybierać zaufanych dostawców.
  • Nie zapewnia pełnej anonimowości, jeśli serwer VPN przechowuje logi.

Najlepsze zastosowanie VPN? Ochrona prywatności, bezpieczne korzystanie z Wi-Fi, omijanie cenzury.

Stan prawny na dzień: 27 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Bez kategorii

Loterie i konkursy w Internecie

Judyta Kasperkiewicz

Organizowanie loterii lub konkursu w Internecie wiąże się z różnymi wymogami prawnymi, które zależą od formy akcji promocyjnej. W Polsce kluczowe znaczenie mają przepisy dotyczące gier losowych oraz prawa konsumenckiego.

1. Loteria a konkurs – jaka jest różnica?

Loteria – zawiera element losowości (np. wygrana zależy od przypadku, losowania). W Polsce loterie są uznawane za grę hazardową i wymagają zezwolenia.
Konkurs – opiera się na umiejętnościach uczestników, np. odpowiedzi na pytanie, kreatywnej pracy. Nie podlega przepisom o grach hazardowych.

2. Loteria – co na to prawo?

Jeśli w akcji występuje losowość, organizujesz loterię, a to oznacza:

  • Wymóg uzyskania zezwolenia z Urzędu Celno-Skarbowego (opłata 10% wartości nagród),
  • Regulamin zatwierdzony przez organy państwowe,
  • Podatek od wygranych (płaci organizator, jeśli nagroda przekracza 2280 zł),
  • Obowiązek nadzoru nad losowaniem (np. obecność komisji).

Brak zezwolenia = nielegalny hazard → kara finansowa lub odpowiedzialność karna (art. 107 Kodeksu karnego skarbowego).

3. Konkurs – łatwiejsza forma promocji

  • Nie wymaga zgody urzędów,
  • Warunki udziału muszą być jasno określone w regulaminie,
  • Wynik powinien zależeć od oceny jurorów, a nie losowania,
  • Można pobierać opłaty za udział, ale trzeba to dobrze uzasadnić.

4. O czym pamiętać organizując konkurs/loterię w Internecie?

  • Regulamin – musi zawierać m.in. zasady uczestnictwa, kryteria oceny, dane organizatora, sposób wyłaniania zwycięzców, terminy.
  • RODO – zbieranie danych uczestników wymaga polityki prywatności i zgód na przetwarzanie danych.
  • Prawo konsumenckie – konkurs nie może wprowadzać w błąd (np. o wartości nagród).
  • Podatek od nagród – jeśli nagroda przekracza 2280 zł, organizator płaci 10% podatku.
  • Zakaz ukrytych loterii – jeśli konkurs zawiera element losowości, może zostać uznany za loterię i wymagać zezwolenia.

5. Jak legalnie zrobić loterię bez zezwolenia?

  • Alternatywa: Konkurs zamiast loterii – uczestnicy powinni wykazać się umiejętnościami, np. odpowiedzią na pytanie, zdjęciem, filmem.
  • Loteria promocyjna – można przeprowadzić ją legalnie, ale trzeba uzyskać zgodę i dopełnić formalności.

Podsumowanie

  • Konkurs (oparty na umiejętnościach) jest łatwiejszy do przeprowadzenia i nie wymaga zezwolenia.
  • Loteria (losowość) podlega ścisłym regulacjom – bez zezwolenia jest nielegalna.
  • Regulamin, RODO i podatki to kluczowe kwestie organizacyjne.

Najprostsze rozwiązanie? Zorganizuj konkurs zamiast loterii!

Stan prawny na dzień: 22 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Prawo karne | Criminal Law, Prawo ochrony danych osobowych | Data Protection Law

Czy nagrywanie rozmów jest legalne i kiedy wolno podsłuchiwać?

Judyta Kasperkiewicz

To, czy nagrywanie rozmów i podsłuchiwanie jest legalne, zależy od kontekstu i celu. W większości przypadków jest nielegalne, ale są pewne wyjątki.

1) Podsłuchiwanie prywatnych rozmów (bez zgody uczestników)

Nielegalne – W Polsce zgodnie z art. 267 Kodeksu karnego, nieuprawnione uzyskanie dostępu do rozmowy (np. nagranie kogoś bez jego wiedzy) jest przestępstwem i grozi za to do 2 lat więzienia.

2) Nagrywanie własnych rozmów

Legalne – Możesz nagrywać rozmowy, w których sam uczestniczysz, nawet jeśli druga strona o tym nie wie. Możesz to potem wykorzystać np. w sądzie.

3) Podsłuchiwanie przez służby (np. policję, ABW)

Legalne, ale tylko za zgodą sądu – służby mogą stosować kontrolę operacyjną (np. podsłuch telefoniczny), ale muszą mieć na to zgodę sądu lub prokuratora.

4) Podsłuchiwanie pracowników przez pracodawcę

Tylko w określonych warunkach – Pracodawca może monitorować rozmowy pracowników, ale musi ich o tym poinformować (np. w regulaminie pracy). Podsłuch w ukryciu jest nielegalny.

5) Podsłuch w domu (np. ukryty dyktafon w pokoju dziecka, partnera)

Nielegalne, jeśli ingeruje w prywatność – podsłuchiwanie partnera lub dorosłego dziecka bez jego zgody może być uznane za naruszenie prawa do prywatności. W przypadku małoletniego dziecka jest to bardziej skomplikowane – rodzice mają prawo do nadzoru, ale nie powinni nadużywać kontroli.

Konsekwencje nielegalnego podsłuchu

  • Odpowiedzialność karna – grzywna, kara ograniczenia wolności lub nawet pozbawienia wolności.
  • Odpowiedzialność cywilna – osoba podsłuchiwana może domagać się odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych.

Podsumowanie

Podsłuchiwanie cudzych rozmów bez zgody uczestników jest zwykle nielegalne, ale jeśli sam bierzesz udział w rozmowie, możesz ją nagrać. Określone wyjątki dotyczą służb i pracodawców, ale muszą działać zgodnie z prawem.

Stan prawny na dzień: 20 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Sztuczna inteligencja | Artificial Intelligence

Czy kraje mogą zakazać lub ograniczyć rozwój zaawansowanej AI?

Judyta Kasperkiewicz

Tak, kraje mogą zakazać lub ograniczyć rozwój zaawansowanej sztucznej inteligencji, ale decyzje te zależą od wielu czynników, w tym od wewnętrznych polityk, bezpieczeństwa narodowego, przepisów prawnych oraz międzynarodowych zobowiązań. Takie decyzje mogą być podejmowane na poziomie krajowym, regionalnym lub globalnym, a ich zakres może się różnić w zależności od kraju i jego priorytetów. Oto kilka kluczowych kwestii dotyczących tego tematu:

Zakazy i ograniczenia krajowe 

Kraje mają prawo do ustanawiania własnych przepisów i ograniczeń dotyczących technologii AI, w tym zakazów rozwoju lub wprowadzenia ograniczeń w zależności od percepcji ryzyka. Oto kilka przykładów:

  • Zakazy ze względów etycznych i bezpieczeństwa: Jeśli technologia AI jest uznawana za zbyt ryzykowną lub szkodliwą (np. wykorzystywanie AI do masowego nadzoru, kontrolowania opinii publicznej, rozwoju autonomicznych broni), rządy mogą wprowadzić zakazy lub ograniczenia na jej rozwój. Przykładem może być zakaz używania AI w pewnych obszarach, takich jak autonomiczne bronie lub wykorzystywanie AI do manipulacji informacjami.
  • Zakaz stosowania AI w konkretnej dziedzinie: Na poziomie krajowym, mogą być wprowadzone zakazy dotyczące stwarzania deepfake’ów, autonomicznych pojazdów, czy innych systemów, które mogłyby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
  • Ograniczenia dla firm technologicznych: Niektóre kraje mogą ograniczyć lub zabronić firmom technologicznym opracowywania zaawansowanych systemów AI, które mogą zagrozić stabilności gospodarczej, bezpieczeństwu narodowemu lub nawet suwerenności technologicznej.

Przykład:

Chiny wprowadziły przepisy ograniczające rozwój AI w kontekście rozpoznawania twarzy i nadzoru. Są też w trakcie opracowywania regulacji, które mogą obejmować zakazy na rozwój niektórych technologii w zależności od ich wpływu na społeczeństwo.

Wymogi związane z bezpieczeństwem narodowym 

Zaawansowana sztuczna inteligencja może mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego. Technologie AI mogą być używane w wojskowych systemach autonomicznych, cyberbezpieczeństwie, wywiadzie i innych obszarach, które są bezpośrednio związane z bezpieczeństwem kraju. W związku z tym, państwa mogą:

  • Ograniczać dostęp do zaawansowanych technologii AI dla obcych firm lub rządów, aby uniknąć obawy przed szpiegostwem przemysłowym, cyberatakami lub manipulacją.
  • Tworzyć narodowe inicjatywy badawcze: Kraje mogą skierować finansowanie i zasoby na rozwój krajowych technologii AI, aby zmniejszyć zależność od zagranicznych dostawców, co może wiązać się z kontrolą nad rozwojem tej technologii.

Przykład:

USA i Chiny wprowadziły ograniczenia w dostępie do technologii AI, w tym zakaz sprzedaży niektórych technologii przez amerykańskie firmy chińskim przedsiębiorstwom (np. Huawei) ze względu na obawy o bezpieczeństwo narodowe.

Regulacje międzynarodowe 

Mimo że kraje mają prawo do wprowadzania zakazów lub ograniczeń dotyczących rozwoju AI, są one również zobowiązane do przestrzegania międzynarodowych norm i porozumień, które mogą wpłynąć na te decyzje. Międzynarodowe organizacje, takie jak ONZ, OECD, czy UE, pracują nad stworzeniem standardów etycznych i prawnych regulacji dla AI, które mogą wytyczać ramy, w których poszczególne kraje mogą wprowadzać ograniczenia.

  • Regulacje Unii Europejskiej: W ramach AI Act, Unia Europejska pracuje nad ujednoliceniem regulacji dotyczących AI, a kraje członkowskie będą zobowiązane do przestrzegania wspólnych zasad, co może ograniczać możliwość wprowadzania zakazów w pojedynczych krajach. Przepisy te mogą również wpłynąć na międzynarodowe standardy, które będą kształtować globalny rozwój AI.
  • Globalne rozmowy na temat regulacji AI: Organizacje międzynarodowe, jak OECD, prowadzą dyskusje na temat globalnych standardów etycznych i bezpieczeństwa AI, co może wpływać na to, jakie ograniczenia mogą być wprowadzane na poziomie narodowym.

Możliwość wprowadzenia zakazów przez organizacje technologiczne 

W praktyce niektóre kraje mogą mieć mniej formalne, ale równie wpływowe mechanizmy zakazujące rozwoju AI. Przykładami mogą być brak finansowania dla określonych projektów AI, restrykcje eksportowe technologii AI do innych krajów, czy naciski na duże organizacje technologiczne, by te wstrzymały prace nad określonymi technologiami.

Przyszłość i wyzwania związane z regulowaniem AI 

Zarówno zakazy, jak i ograniczenia w zakresie AI, mogą prowadzić do wyzwań dla innowacji. W miarę jak AI staje się coraz bardziej wszechobecna w wielu branżach, kraje muszą znaleźć równowagę pomiędzy rozwojem technologicznym a ochroną prywatności, etyki i bezpieczeństwa. Przyszłe międzynarodowe porozumienia i regulacje będą miały kluczowe znaczenie w kształtowaniu sposobu, w jaki poszczególne kraje będą podchodzić do tego tematu.

Kraje mogą wprowadzać zakazy lub ograniczenia w zakresie rozwoju zaawansowanej AI, ale takie decyzje są często uzależnione od kwestii etycznych, bezpieczeństwa narodowego, oraz międzynarodowych regulacji. Każdy kraj ma prawo do ochrony swoich interesów, jednak równocześnie istnieje potrzeba globalnego podejścia do regulacji AI, aby zminimalizować ryzyko nadużyć i zapewnić zrównoważony rozwój tej technologii.

Stan na dzień: 15 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Sztuczna inteligencja | Artificial Intelligence

Czy AI Act w UE wprowadza nowe obowiązki dla twórców AI?

Judyta Kasperkiewicz

Tak, AI Act (Akt o Sztucznej Inteligencji) w Unii Europejskiej wprowadza szereg nowych obowiązków dla twórców i dostawców technologii AI, z zamiarem uregulowania rozwoju i stosowania sztucznej inteligencji w sposób odpowiedzialny, bezpieczny i etyczny. Cele AI Act jest zapewnienie, że technologie sztucznej inteligencji są wykorzystywane w sposób zgodny z prawami człowieka, z poszanowaniem prywatności i wolności obywatelskich, oraz z uwzględnieniem ryzyk związanych z ich zastosowaniem.

Podział na kategorie ryzyka 

AI Act wprowadza podział systemów AI na cztery kategorie ryzyka, co determinuje poziom obowiązków dla twórców:

  • Ryzyko minimalne: Technologie AI, które mają minimalny wpływ na użytkowników (np. gry komputerowe).
  • Ryzyko ograniczone: Technologie AI, które mają pewien wpływ na ludzi, ale nie niosą ze sobą dużych zagrożeń (np. chat boty).
  • Ryzyko wysokie: AI, które ma wpływ na zdrowie, bezpieczeństwo, prawa i wolności ludzi (np. systemy oceny ryzyka w bankach, AI w medycynie, samochody autonomiczne).
  • Ryzyko nieakceptowalne: Technologie AI, które stwarzają poważne zagrożenie dla ludzi (np. AI do manipulowania opinią publiczną, AI do nadzoru masowego).

Twórcy AI muszą spełniać różne wymagania w zależności od tego, do której kategorii należy ich technologia.

Obowiązki dla twórców AI 

W zależności od klasyfikacji ryzyka, twórcy AI mają różne obowiązki:

Dla AI o ryzyku wysokim:

  • Ocena zgodności i certyfikacja: Twórcy muszą przeprowadzać szczegółowe oceny ryzyka i zapewnić, że ich systemy AI są zgodne z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa, przejrzystości i odpowiedzialności.
  • Dokumentacja i audyty: Twórcy AI muszą prowadzić dokumentację na temat sposobu działania ich algorytmów i danych, na których się opierają. Systemy muszą być regularnie audytowane, aby zapewnić, że działają zgodnie z założeniami.
  • Zarządzanie ryzykiem: Twórcy muszą wdrożyć odpowiednie środki zarządzania ryzykiem związanym z systemami AI, w tym monitorowanie ich działania, aby zapobiec niewłaściwemu użyciu.
  • Zgodność z przepisami ochrony danych osobowych (RODO): Twórcy muszą zapewnić, że ich technologie AI respektują prawa użytkowników dotyczące prywatności i ochrony danych osobowych.

Dla systemów o ryzyku ograniczonym:

  • Przejrzystość i informowanie użytkowników: Twórcy muszą informować użytkowników, że korzystają z systemu AI (np. w przypadku AI generujących teksty, jak chat boty).
  • Zgłaszanie poważnych błędów: Twórcy muszą zgłaszać przypadki, w których AI powoduje poważne błędy lub naruszenia prawa.

Dla systemów o ryzyku minimalnym:

  • Minimalne wymagania: Dla systemów o minimalnym ryzyku, obowiązki są mniej rygorystyczne, ale twórcy muszą dbać o przejrzystość i odpowiedzialność.

Wymogi związane z przejrzystością i odpowiedzialnością

AI Act wymaga, aby twórcy i dostawcy AI byli transparentni w kwestii zastosowań swoich systemów, zwłaszcza w przypadku rozwiązań wysokiego ryzyka. Oznacza to:

  • Wyjaśnianie, jak działa AI: Twórcy muszą dostarczać informacje na temat algorytmów i metodologii wykorzystywanych w AI.
  • Zabezpieczenie przed manipulacją: AI nie może być używana do manipulowania użytkownikami w sposób, który jest nieetyczny lub niezgodny z prawem.
  • Raportowanie incydentów: Twórcy muszą być zobowiązani do zgłaszania incydentów związanych z AI (np. błędne decyzje, systemy wykrywające uprzedzenia).

Inne ważne wymagania 

  • Tworzenie systemów odpowiedzialnych: Twórcy AI muszą dbać o to, aby systemy były odpowiedzialne za decyzje podejmowane przez AI, szczególnie w przypadkach takich jak automatyczne procesy decyzyjne w sprawach prawnych, finansowych czy medycznych.
  • Zabezpieczenia przed nadużyciami: Systemy muszą być zaprojektowane w taki sposób, by zapobiegać nadużyciom, takim jak nieautoryzowany dostęp do danych użytkowników lub wykorzystanie AI w sposób szkodliwy.

Przepisy dotyczące nadzoru i egzekwowania 

AI Act przewiduje stworzenie organów nadzorujących, które będą monitorować przestrzeganie przepisów przez twórców AI:

  • Nadzór na poziomie krajowym i unijnym: Każdy kraj członkowski UE będzie miał odpowiedzialność za nadzór nad wdrożeniem AI Act. Na poziomie unijnym, instytucje takie jak European AI Board będą monitorować stosowanie przepisów.
  • Sankcje: Twórcy, którzy nie przestrzegają przepisów, mogą zostać ukarani grzywnami. Dla systemów wysokiego ryzyka, kary mogą sięgać nawet 30 milionów euro lub 6% rocznego obrotu firmy.

Nowe obowiązki dla twórców AI 

AI Act wprowadza szereg nowych obowiązków dla twórców i dostawców sztucznej inteligencji w Unii Europejskiej, takich jak:

  1. Oceny ryzyka i zarządzanie ryzykiem związanym z technologiami AI.
  2. Zgodność z przepisami ochrony danych osobowych.
  3. Wymogi przejrzystości i informowania użytkowników o stosowaniu AI.
  4. Dokumentowanie działań systemów AI oraz ich audytowanie.
  5. Zgłaszanie incydentów związanych z działaniem AI.

AI Act ma na celu zagwarantowanie odpowiedzialnego rozwoju technologii AI, chroniąc użytkowników przed nadużyciami, nieetycznym użyciem technologii oraz zapewniając większą przejrzystość w działaniu sztucznej inteligencji.

W skrócie, twórcy AI będą musieli dostosować swoje rozwiązania do surowszych standardów ochrony prywatności, bezpieczeństwa i etyki.

Stan na dzień: 13 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com

Sztuczna inteligencja | Artificial Intelligence

Jak rozpoznać oszustwa generowane przez AI?

Judyta Kasperkiewicz

Rozpoznawanie oszustw generowanych przez AI staje się coraz trudniejsze, ponieważ technologia stale się rozwija. Niemniej jednak, istnieje kilka wskazówek, które mogą pomóc w wykrywaniu deepfake’ów, phishingu i innych oszustw AI.

Deepfake wideo i audio 

Deepfake’i wykorzystują sztuczną inteligencję do tworzenia fałszywych obrazów, filmów lub głosów. Aby je rozpoznać, zwróć uwagę na:

Wideo:

  • Nienaturalne ruchy twarzy i ciała – zwłaszcza w okolicach ust, oczu, rąk. Deepfake’i mogą mieć trudności z realistycznym odwzorowaniem naturalnych gestów.
  • Zniekształcenia skóry – zmiany koloru skóry, nadmierne wygładzenie lub widoczna nierówność na twarzy.
  • Brak „głębi” w tle – niektóre deepfake’i mają nienaturalnie rozmyty lub niezgodny z resztą obrazu tło.
  • Słaba synchronizacja ust z dźwiękiem – AI wciąż ma trudności z perfekcyjnym odwzorowaniem ruchów ust w czasie rzeczywistym.
  • Problemy z oświetleniem – może być nienaturalne w stosunku do otoczenia.

Audio:

  • Słaba jakość dźwięku – nawet najbardziej zaawansowane technologie AI mogą wygenerować dźwięk, który brzmi nieco sztucznie, z dziwnymi pauzami lub brakiem naturalnych emocji.
  • Zmiany tonu głosu – AI może naśladować ton głosu, ale brak naturalnych emocji, niuanse w głosie, akcenty mogą zdradzić sztuczność.
  • Zmiany w tempie mowy – AI może generować mową z nienaturalnym rytmem (za szybka lub za wolna).

Przykład: Filmy polityków lub celebrytów w których wypowiadają się rzeczy, których nigdy nie powiedzieli, często można rozpoznać po tych niedoskonałościach.

Phishing i oszustwa tekstowe generowane przez AI 

AI jest coraz częściej wykorzystywane do tworzenia realistycznych wiadomości phishingowych, które mają na celu wyłudzenie danych lub pieniędzy. Oto jak je rozpoznać:

  • Nienaturalne zwroty w wiadomości – AI, mimo że generuje tekst poprawny gramatycznie, może wciąż popełniać błędy w kontekście kulturowym czy stosowanych zwrotach.
  • Nacisk na pilność – oszustwa często tworzą sztuczną presję, np. prośby o natychmiastową reakcję („Twoje konto zostało zablokowane!”).
  • Podejrzane linki i adresy e-mail – linki mogą wyglądać prawie identycznie jak oryginalne, ale zwykle zawierają małe zmiany (np. dodany jeden znak, inna domena).
  • Nieoczekiwane prośby o dane osobowe – AI może tworzyć wiadomości, które proszą o wprowadzenie danych logowania lub danych karty kredytowej. Prawdziwe instytucje finansowe nigdy nie proszą o takie informacje w ten sposób.
  • Niepersonalizowane wiadomości – AI może generować ogólne, niepersonalizowane e-maile, np. „Drogi kliencie”, zamiast pełnego imienia i nazwiska. Wiadomości phishingowe rzadko używają pełnych danych odbiorcy.

Przykład: E-mail, który wygląda jak wiadomość od banku, zawiera podejrzane linki i prosi o wprowadzenie danych logowania do systemu, twierdząc, że „Twoje konto zostało zablokowane”.

Fałszywe profile w sieci (np. media społecznościowe) 

Sztuczna inteligencja może być również wykorzystywana do tworzenia fałszywych profili w mediach społecznościowych. Aby rozpoznać takie konto:

  • Zbyt idealizowane zdjęcia – AI generuje twarze, które są niemal nierealistyczne: bez zmarszczek, idealnie gładkie, pozbawione naturalnych cech (np. pieprzyków).
  • Brak historii – jeśli profil ma mało postów lub komentarzy, nieaktualizowane zdjęcia lub brak interakcji z innymi użytkownikami, może to być znak, że jest to fałszywe konto.
  • Nierealne informacje – AI może generować konta, które mają słabe, dziwne lub nieprecyzyjne opisy dotyczące zainteresowań i doświadczenia.
  • Niska jakość zdjęć – fałszywe profile często wykorzystują zdjęcia generowane przez AI lub zdjęcia stockowe o niskiej jakości.

Przykład: Profil osoby, który wydaje się zbyt idealny, ma mało interakcji i dziwne zdjęcia z Internetu, to może być konto stworzone przez AI.

Oszustwa finansowe generowane przez AI 

AI może być użyte do wielu form oszustw finansowych, takich jak generowanie fałszywych faktur, oszustwa bankowe czy fałszywe wnioski kredytowe. Aby rozpoznać takie oszustwa:

  • Nienaturalny język w dokumentach – AI może generować faktury lub dokumenty finansowe z dziwnymi sformułowaniami, błędami w języku prawnym, brakującymi danymi.
  • Podejrzane linki w wiadomościach o płatnościach – podobnie jak w phishingu, oszuści mogą wysyłać fałszywe powiadomienia o płatnościach z linkami do strony, która wygląda jak oryginalna, ale jest fałszywa.
  • Próba uzyskania danych osobowych – oszuści mogą wysyłać e-maile, prosząc o dane karty kredytowej lub login do konta bankowego, mówiąc, że jest to „wymagane do potwierdzenia transakcji”.

Przykład: Przesyłanie fałszywych faktur na nazwisko CEO firmy, generowanych przez AI, z prośbą o natychmiastowy przelew na „ważny” projekt.

Jak się chronić przed oszustwami AI? 

  • Weryfikuj informacje – nie ufaj bezkrytycznie źródłom, które nie są wiarygodne.
  • Sprawdzaj linki i adresy e-mail – nigdy nie klikaj podejrzanych linków, sprawdzaj ich dokładność.
  • Korzystaj z narzędzi do weryfikacji wideo – takie narzędzia mogą pomóc w rozpoznawaniu deepfake’ów.
  • Zgłaszaj podejrzane zachowanie – jeśli masz wątpliwości, zgłoś oszustwo do odpowiednich służb lub instytucji.
  • Zabezpiecz swoje dane – włącz dwuetapowe uwierzytelnianie (2FA), aby zabezpieczyć swoje konta online.

Podsumowanie

AI może być użyte do tworzenia bardzo realistycznych oszustw, ale wciąż istnieją sposoby na ich rozpoznanie. Kluczowe jest zwracanie uwagi na nienaturalne szczegóły, weryfikowanie źródeł i zabezpieczanie swoich danych. Jeśli masz jakiekolwiek podejrzenia, warto podjąć kroki ostrożnościowe, by uniknąć oszustwa.

Stan na dzień: 8 maja 2025 roku

Zdjęcie: freepik.com